Η κατάκτηση της ευτυχίας
1930
## ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
### ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΕΚΕΙΝΟ ΠΟΥ ΚΑΝΕΙ ΤΟΥΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥΣ ΔΥΣΤΥΧΙΣΜΕΝΟΥΣ
Τα ζώα είναι ευτυχισμένα όσο έχουν καλή υγεία και αρκετή τροφή. Νιώθει κανείς αυθόρμητα πως και για τα ανθρώπινα όντα θα έπρεπε να ισχύει το ίδιο, αλλά στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό δεν συμβαίνει στην εποχή μας. Αν εσείς ο ίδιος αισθάνεστε δυστυχισμένος, δεν θα σας είναι δύσκολο να παραδεχτείτε πως πολλοί από τους φίλους σας είναι το ίδιο δυστυχισμένοι. Και όταν εξετάσετε τους φίλους σας, προσπαθήστε να μάθετε την τέχνη να διαβάζετε τα πρόσωπα. Κάντε τον εαυτό σας ευαίσθητο δέκτη στις ψυχικές καταστάσεις εκείνων με τους οποίους συναναστρέφεστε καθημερινά.
«Πάνω σε κάθε πρόσωπο διακρίνω μια ουλή — ουλή αδυναμίας, ουλή πόνου και δέους», έγραφε ο Μπλέικ. Μολονότι οι περιπτώσεις τους είναι διαφορετικές, θα βρείτε παντού δυστυχισμένους ανθρώπους.
[...]
Οι ψυχολογικές αιτίες της δυστυχίας είναι πολλές και ποικίλες. Όλες τους, όμως, έχουν έναν κοινό παράγοντα. Ένας συνηθισμένος τύπος δυστυχισμένου ανθρώπου είναι εκείνος που, επειδή στερήθηκε στα νιάτα του μια ομαλή, φυσιολογική ικανοποίηση, καταλήγει να την εκτιμά περισσότερο από κάθε άλλη. Έτσι, η ζωή του παίρνει μια εντελώς μονόπλευρη κατεύθυνση: επιμένει με πάθος να «βγάλει το άχτι του», αδιαφορώντας για τα μέσα που θα χρησιμοποιήσει γι’ αυτόν τον σκοπό.
[...]
## ΚΕΦΑΛΑΙΟ 5
### ΚΟΠΩΣΗ
Η κόπωση είναι πολλών ειδών και μερικά από αυτά αποτελούν μεγαλύτερα εμπόδια στην ευτυχία από άλλα. Η καθαρά σωματική κόπωση, αν δεν είναι υπερβολική, είναι μία από τις καλύτερες προϋποθέσεις της ευτυχίας. Εξασφαλίζει υγιεινό ύπνο και καλή όρεξη και δίνει ζωντάνια στις ψυχαγωγίες που προσφέρουν οι διακοπές από την εργασία. Όταν, όμως, είναι υπερβολική, γίνεται επικίνδυνη.
[...]
## ΚΕΦΑΛΑΙΟ 6
### Ο ΦΘΟΝΟΣ
Ύστερα από την ανησυχία, ο φθόνος είναι μία από τις πιο δυνατές αιτίες δυστυχίας. Ο φθόνος είναι, νομίζω, ένα από τα πιο γενικά και βαθιά ριζωμένα στον άνθρωπο πάθη. Τον συναντάμε συχνά ακόμη και σε βρέφη κάτω του ενός έτους και πρέπει να αντιμετωπίζεται με πολλή λεπτότητα και τρυφερότητα από τους παιδαγωγούς.
[...]
## ΚΕΦΑΛΑΙΟ 9
### Ο ΦΟΒΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΓΝΩΜΗΣ
Ελάχιστοι άνθρωποι μπορούν να είναι ευτυχισμένοι, αν ο τρόπος της ζωής τους και οι αντιλήψεις τους για τον κόσμο δεν εγκρίνονται γενικά από εκείνους με τους οποίους έχουν κοινωνικές σχέσεις και, ειδικότερα, από εκείνους με τους οποίους συναναστρέφονται.
[...]
## ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10
### ΕΙΝΑΙ Η ΕΥΤΥΧΙΑ ΑΚΟΜΗ ΔΥΝΑΤΗ;
Η ευτυχία είναι δύο ειδών, μολονότι υπάρχουν και ενδιάμεσες διαβαθμίσεις. Τα δύο βασικά είδη που εννοώ θα μπορούσαν να οριστούν ως η γνήσια και η ψεύτικη ευτυχία, ή ως η πνευματική και η κτηνώδης, ή ως η ευτυχία του πνεύματος και η ευτυχία της σάρκας. Ίσως ο απλούστερος τρόπος να περιγράψει κανείς τη διαφορά ανάμεσα στα δύο βασικά είδη ευτυχίας είναι να πει ότι το ένα είναι προσιτό σε κάθε άνθρωπο και το άλλο μόνο σε εκείνους που ξέρουν να διαβάζουν και να γράφουν.
[...]
«Όσο περισσότερα είναι τα ενδιαφέροντα ενός ανθρώπου, τόσο περισσότερες δυνατότητες ευτυχίας έχει και τόσο λιγότερο βρίσκεται στο έλεος της μοίρας, αφού μπροστά του ανοίγεται πλήθος επιλογών.»
[...]
Η συντροφικότητα και η συνεργασία είναι ουσιώδεις παράγοντες για την ευτυχία του μέσου ανθρώπου. Η πίστη σε κάτι είναι πηγή ευτυχίας για πολλούς ανθρώπους.
[...]
Το μυστικό της ευτυχίας είναι αυτό: πλάτυνε όσο μπορείς τα ενδιαφέροντά σου και κάνε τις αντιδράσεις σου προς τα πράγματα και τα πρόσωπα που σε ενδιαφέρουν όσο γίνεται πιο φιλικές και λιγότερο εχθρικές.
[...]
Εκτός από ελάχιστες περιπτώσεις, η ευτυχία δεν είναι κάτι που πέφτει στο στόμα μας σαν ώριμο φρούτο, χάρη και μόνο σε ευνοϊκές περιστάσεις. Να γιατί τιτλοφόρησα το βιβλίο αυτό «Η κατάκτηση της ευτυχίας». Σε έναν κόσμο τόσο πλούσιο σε δυστυχίες —αποφευκτές και αναπόφευκτες—, σε αρρώστιες και ψυχολογικές συγκρούσεις, σε αγώνες, μιζέρια και κακή θέληση, ο άνδρας ή η γυναίκα που θέλει να είναι ευτυχισμένος οφείλει να βρει τρόπους για να παλέψει ενάντια στις πολλαπλές αιτίες της δυστυχίας, στις οποίες είναι εκτεθειμένος κάθε άνθρωπος.
Σε μερικές σπάνιες περιπτώσεις δεν απαιτείται μεγάλη προσπάθεια. Ένας άνθρωπος προικισμένος με καλόβολο χαρακτήρα, που κληρονομεί μια μεγάλη περιουσία, έχει καλή υγεία και απλά γούστα, μπορεί να περάσει άνετα από τη ζωή, αναρωτώμενος γιατί οι άλλοι κάνουν τόσες ιστορίες. Αν μια όμορφη γυναίκα με ανεκτικό χαρακτήρα τύχει να παντρευτεί έναν πλούσιο σύζυγο που δεν ζητά από αυτήν τίποτα το εξαιρετικό και, ύστερα από τον γάμο τους, δεν φοβάται μήπως παχύνει, θα μπορέσει να χαρεί μια άνετη ζωή, με την προϋπόθεση πως θα σταθεί τυχερή με τα παιδιά της. Αλλά αυτές οι περιπτώσεις είναι εξαιρετικά σπάνιες.
Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν είναι πλούσιοι και οι περισσότεροι δεν γεννιούνται με καλόβολο χαρακτήρα. Πολλοί έχουν βίαια πάθη που τους κάνουν να βλέπουν σαν αληθινό μαρτύριο μια ήσυχη και τακτική ζωή. Η υγεία είναι μια ευλογία που κανείς δεν είναι βέβαιος ότι θα διατηρήσει. Και ο γάμος δεν αποτελεί αυτόματη πηγή ευτυχίας. Για όλους αυτούς τους λόγους, η ευτυχία είναι περισσότερο κατάκτηση παρά δώρο των θεών, και σε αυτή την κατάκτηση η εσωτερική και η εξωτερική προσπάθεια παίζουν μεγάλο ρόλο.
[...]
Η πλειονότητα των ανθρώπων δεν είναι φτιαγμένη για να βρίσκει την ευτυχία στη φυλακή, και τα πάθη που μας κλείνουν στον εαυτό μας είναι η χειρότερη φυλακή. Ανάμεσα στα πιο κοινά πάθη είναι ο φόβος, ο φθόνος, το αίσθημα της ενοχής, ο οίκτος για τον εαυτό μας και ο αυτοθαυμασμός. Σε όλα αυτά τα πάθη οι επιθυμίες μας είναι συγκεντρωμένες στον εαυτό μας: δεν ενδιαφερόμαστε αληθινά για τον εξωτερικό κόσμο, παρά μόνο ανησυχούμε μήπως μας θίξει ή δεν ικανοποιήσει το εγώ μας. Ο φόβος είναι ο κύριος υπεύθυνος για την άρνηση των ανθρώπων να παραδεχτούν την πραγματικότητα και για την τάση τους να τυλίγονται στο ζεστό ρούχο του μύθου.
[...]
Ευτυχισμένος είναι εκείνος που δεν υποφέρει από καμιά έλλειψη ενότητας, του οποίου η προσωπικότητα δεν είναι διχασμένη και δεν βρίσκεται σε σύγκρουση με τον κόσμο. Ένας τέτοιος άνθρωπος νιώθει πως είναι πολίτης του κόσμου και απολαμβάνει ελεύθερα το θέαμα που του προσφέρει και τις χαρές που του παρέχει, χωρίς να τον ταράζει η σκέψη του θανάτου. Νιώθει πως πραγματικά δεν είναι κάτι χωριστό από εκείνους που θα έρθουν ύστερα από αυτόν. Και ακριβώς μέσα σε αυτή τη βαθιά και ενστικτώδη ένωση με το ρεύμα της ζωής θα βρούμε τις μεγαλύτερες χαρές.