Τζόνσον Σάμουελ

Ο Σάμουελ Τζόνσον μεγάλωσε στο Λίτσφιλντ, μια μικρή πόλη του Staffordshire στην κεντρική Αγγλία, στις αρχές του 18ου αιώνα σε μια περίοδο βαθιάς αλλαγής για την Αγγλία. Η ένωση της Αγγλίας και της Σκωτίας το 1707 είχε δημιουργήσει το Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας, ενώ από το 1714 η χώρα κυβερνιόταν από τη δυναστεία του Ανόβερου. Η πολιτική ζωή χαρακτηριζόταν από αντιπαραθέσεις γύρω από τη μοναρχία, το Κοινοβούλιο και τη διαδοχή του θρόνου. Οι Ιακωβίτες εξακολουθούσαν να αμφισβητούν το νέο καθεστώς και οι εξεγέρσεις τους, ιδιαίτερα εκείνη του 1745, δημιούργησαν πραγματικό φόβο για την πολιτική σταθερότητα της χώρας. Σταδιακά εδραιωνόταν ένα πολιτικό σύστημα στο οποίο το Κοινοβούλιο και οι υπουργοί αποκτούσαν όλο και σημαντικότερο ρόλο δίπλα στον μονάρχη.

Ήταν επίσης μια κοινωνία με πολύ έντονες ταξικές διαφορές. Η γη, η οικογενειακή καταγωγή και η περιουσία εξακολουθούσαν να καθορίζουν σε μεγάλο βαθμό τη θέση ενός ανθρώπου. Η αριστοκρατία και οι εύποροι γαιοκτήμονες βρίσκονταν στην κορυφή, αλλά ταυτόχρονα μεγάλωνε μια νέα μεσαία τάξη εμπόρων, επαγγελματιών, τεχνιτών και εκδοτών. Για μεγάλο μέρος του πληθυσμού όμως η ζωή παρέμενε επισφαλής. Η ασθένεια, η ανεργία ή μια κακή χρονιά μπορούσαν να καταστρέψουν ολοκληρωτικά μια οικογένεια.

Οι αντιθέσεις αυτές ήταν ακόμη πιο εμφανείς στο Λονδίνο. Η πρωτεύουσα ήταν ήδη μία από τις μεγαλύτερες πόλεις της Ευρώπης και προσέλκυε ανθρώπους από ολόκληρη τη χώρα που αναζητούσαν εργασία και κοινωνική άνοδο. Δίπλα στις κατοικίες της αριστοκρατίας, στα θέατρα, στα καταστήματα και στα καφενεία υπήρχαν περιοχές μεγάλης φτώχειας, συνωστισμού, ασθενειών.

Την ίδια στιγμή όμως η τυπογραφία γνώριζε μεγάλη ανάπτυξη και εφημερίδες, περιοδικά, φυλλάδια και βιβλία κυκλοφορούσαν σε συνεχώς μεγαλύτερο αριθμό. Τα καφενεία του Λονδίνου έγιναν τόποι όπου συναντιούνταν συγγραφείς, δημοσιογράφοι, έμποροι και πολιτικά ενεργοί πολίτες για να συζητήσουν λογοτεχνία, πολιτική και τα νέα της ημέρας.

Παράλληλα, η Βρετανία μετατρεπόταν σε μεγάλη εμπορική και αποικιακή δύναμη. Οι πόλεμοι ήταν συχνοί και μεγάλο μέρος του 18ου αιώνα σημαδεύτηκε από ανταγωνισμούς με άλλες ευρωπαϊκές δυνάμεις για εμπόριο, αποικίες και παγκόσμια επιρροή. Ο Επταετής Πόλεμος ενίσχυσε σημαντικά τη βρετανική παρουσία στη Βόρεια Αμερική και την Ινδία, ενώ προς το τέλος της ζωής του Τζόνσον η χώρα γνώρισε την απώλεια των δεκατριών αμερικανικών αποικιών μετά τον Αμερικανικό Πόλεμο της Ανεξαρτησίας. Η οικονομική ανάπτυξη της αυτοκρατορίας συνδεόταν επίσης με το ατλαντικό δουλεμπόριο και τη δουλεία στις αποικίες, ζητήματα που προς τα τέλη του αιώνα άρχισαν να προκαλούν όλο και εντονότερη δημόσια συζήτηση στη Βρετανία.

Ο τόπος και ο χρόνος του άφησαν έντονο αποτύπωμα στη σκέψη του Τζόνσον. Το Λίτσφιλντ τού πρόσφερε το περιβάλλον μιας μικρής αλλά μορφωμένης επαρχιακής κοινωνίας, ενώ το Λονδίνο τον έφερε αντιμέτωπο με μια πολύ μεγαλύτερη και σκληρότερη πραγματικότητα: κοινωνικές ανισότητες, φτώχεια, φιλοδοξία, ανταγωνισμό αλλά και πρωτοφανείς δυνατότητες για έναν άνθρωπο των γραμμάτων. Γι’ αυτό και στο έργο του εμφανίζονται συχνά η αβεβαιότητα της ανθρώπινης τύχης, η ματαιότητα της κοινωνικής επιτυχίας, η φτώχεια, η αξιοπρέπεια, η ηθική ευθύνη και τα όρια της ανθρώπινης φιλοδοξίας. Ο Τζόνσον ανήκε σε μια γενιά που έζησε ακριβώς στο σημείο όπου η παλαιά ιεραρχική Αγγλία άρχιζε να μετατρέπεται στη νεότερη, αστική και εμπορική Βρετανία των εφημερίδων, των βιβλίων, της δημόσιας συζήτησης και της παγκόσμιας αυτοκρατορίας.