Γκουρτζίεφ

Ο Καύκασος, όπου γεννήθηκε ο Γεώργιος Ιβάνοβιτς Γκουρτζίεφ, πιθανότατα το 1866, βρισκόταν στο σημείο συνάντησης της Ρωσικής και της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, υπήρξε μια περιοχή με μεγάλη εθνοτική και θρησκευτική ποικιλία.

Στις αρχές του 20ού αιώνα, οι πολιτικές και κοινωνικές εντάσεις κορυφώθηκαν. Η Ρωσική Επανάσταση του 1905 αποκάλυψε τη βαθιά κρίση του τσαρικού καθεστώτος, ενώ ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, που ξέσπασε το 1914, προκάλεσε εκατομμύρια θανάτους και κλόνισε την πίστη στην πρόοδο του πολιτισμού. Το 1917, η Ρωσική Επανάσταση και ο εμφύλιος πόλεμος που ακολούθησε ανέτρεψαν την πολιτική και κοινωνική τάξη πραγμάτων. Ο Καύκασος βρέθηκε στο επίκεντρο των αναταραχών, με συγκρούσεις και την προσωρινή δημιουργία ανεξάρτητων κρατών. Η βία, η ανασφάλεια και η κατάρρευση παλαιών θεσμών σημάδεψαν μια ολόκληρη γενιά.

Μετά τον πόλεμο, η Ευρώπη προσπάθησε να ανασυγκροτηθεί, ενώ οι κοινωνικές αντιθέσεις και η πολιτική αστάθεια παρέμεναν έντονες. Η δεκαετία του 1920 χαρακτηρίστηκε από νέες καλλιτεχνικές και φιλοσοφικές αναζητήσεις, καθώς πολλοί άνθρωποι προσπαθούσαν να κατανοήσουν τον άνθρωπο και τον κόσμο μετά την καταστροφή του πολέμου. Σε αυτό το περιβάλλον, η διδασκαλία του Γκουρτζίεφ για την αυτοπαρατήρηση και την εσωτερική αφύπνιση συνδεόταν με ένα ευρύτερο ενδιαφέρον για την αυτογνωσία και την αναζήτηση νοήματος πέρα από τις υλικές επιτυχίες και τις καθιερωμένες αντιλήψεις.

Η οικονομική κρίση του 1929, η άνοδος του φασισμού και του ναζισμού και τελικά ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος έφεραν την Ευρώπη αντιμέτωπη με νέες καταστροφές. Οι διώξεις, το Ολοκαύτωμα και η μαζική εξόντωση ανθρώπων αποκάλυψαν τις ακραίες συνέπειες του φανατισμού και της απανθρωποποίησης. Η μεταπολεμική Ευρώπη βρέθηκε μπροστά στην ανάγκη να ανασυγκροτήσει όχι μόνο τις κοινωνίες και τις οικονομίες της, αλλά και τις ηθικές της βεβαιότητες.

Η εποχή στην οποία έζησε ο Γκουρτζίεφ χαρακτηρίστηκε από την κατάρρευση παλαιών κόσμων και την αναζήτηση νέων απαντήσεων για τον άνθρωπο. Μέσα σε αυτό το ιστορικό περιβάλλον αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον η διδασκαλία του, σύμφωνα με την οποία η ουσιαστική αλλαγή αρχίζει από την αυτογνωσία και την προσπάθεια του ανθρώπου να ξεφύγει από τη μηχανικότητα της καθημερινής ζωής.