(αποσπάσματα)
Ο άνθρωπος γεννήθηκε ελεύθερος, κι ωστόσο παντού βρίσκεται αλυσοδεμένος. Κι όποιος πιστεύει πως είναι κύριος των άλλων, δεν είναι λιγότερο δούλος. Πώς συνέβη αυτή η μεταβολή; Δεν γνωρίζω. Τι είναι αυτό που την καθιστά νόμιμη; Πιστεύω πωςμπορώ σε αυτό να απαντήσω. Αν δεν λογάριαζα παρά μόνο τηνισχύ και τα αποτελέσματα της, θα έλεγα: όσο ένα λαός υπακούεικαι δεν αντιδρά, καλώς πράττει. Αλλά μόλις βρει την δύναμη να αποτινάξει το ζυγό και το πραγματοποιεί, τότε ακόμη καλύτερα πράττει. Διότι ανακτώντας την ελευθερία του με τη χρήση του ίδιου δικαιώματος με το οποίο του την αφαίρεσαν, είτε ο λαός είχετο δικαίωμα να την ανακτήσει, είτε όσοι του την αφαίρεσαν, δεν είχαν το δικαίωμα να του την αφαιρέσουν.

Ο σφετεριστής της εξουσίας είναι αφέντης μόνο για όσο διάστημαείναι ισχυρότερος και μόλις γίνει δυνατό να εκδιωχθεί δεν μπορείνα διαμαρτυρηθεί για τη βία. Η εξέγερση είναι το ίδιο νόμιμη. Η βίακαι μόνο τον στήριζε, η βία και μόνο τον ανατρέπει.Ο πρώτος άνθρωπος, που έχοντας περιφράξει ένα κομμάτι γηςσκέφτηκε να πει «αυτό είναι δικό μου» και βρήκε ανθρώπους αρκετά αφελείς ώστε να τον πιστέψουν υπήρξε ο πραγματικός ιδρυτής της κοινωνίας των πολιτών. Από πόσα εγκλήματα, πολέμους, φόνους, από πόσες αθλιότητες και αίσχη θα είχε απαλλάξει το ανθρώπινο γένος εκείνος που, ξεριζώνοντας τουςπασσάλους ή σκεπάζοντας το χαντάκι θα φώναζε στους συνανθρώπους του: «Μην ακούτε αυτόν τον αγύρτη. Χαθήκατε, ανξεχάσατε πως οι καρποί ανήκουν σε όλους και η γη δεν ανήκει σε κανέναν»!

Οι πλούσιοι από τη δική τους πλευρά, ευθύς μόλις γνώρισαν τηνευχαρίστηση της κυριαρχίας, περιφρόνησαν αμέσως όλους τουςάλλους και χρησιμοποιώντας τους παλιούς δούλους για ναυποτάξουν νέους, δεν σκέφτηκαν παρά να κατακτήσουν και ναυποδουλώσουν τους γείτονές τους, ίδιοι με τους πεινασμένους λύκους, που έχοντας δοκιμάσει ανθρώπινη σάρκα, αποφεύγουν κάθε άλλη τροφή και δεν θέλουν παρά να καταβροχθίζουνανθρώπους.

Ο ισχυρότερος δεν είναι ποτέ τόσο δυνατός ώστε να μείνει γιαπάντα κυρίαρχος, αν δεν μετατρέψει τη ισχύ του σε δίκαιο και τηνυπακοή σε καθήκον.Ο Αριστοτέλης είχε αναφέρει πως οι άνθρωποι δεν είναι καθόλουαπό την φύση τους ίσοι, ότι άλλοι γεννιούνται για να γίνουν δούλοικαι άλλοι αφέντες. Ο Αριστοτέλης είχε δίκιο ωστόσο είχε εκλάβειτο αποτέλεσμα ως αίτιο. Όποιος έχει γεννηθεί στη σκλαβιά,γεννιέται για την σκλαβιά, αναμφισβήτητα. Οι σκλάβοι χάνουν ταπάντα μες στις αλυσίδες τους, ακόμη και την επιθυμία να τιςαποτινάξουν. Αγαπούν την υποδούλωσή τους όπως οι σύντροφοιτου Οδυσσέα λάτρευαν την κτηνωδία τους. Αν λοιπόν υπάρχουνφύσει δούλοι, είναι γιατί υπήρξαν δούλοι παρά φύσιν. Ο καταναγκασμός έφτιαξε τους πρώτους δούλους, η δειλία τους διαιώνισε.

Όπως πριν από την ανέγερση ενός μεγάλου οικοδομήματος οαρχιτέκτονας παρατηρεί και δοκιμάζει το έδαφος για να δει ναμπορεί να αντέξει το βάρος, ο σοφός νομοθέτης δεν συντάσσεινόμους αυτόματα καλούς αλλά πρώτα πρέπει να εξετάσει αν ολαός για τον οποίο προορίζονται μπορεί να τους δεχτεί. Γι αυτότον λόγο ο Πλάτωνας αρνήθηκε να δώσει νόμους στου Αρκάδεςκαι τους Κυρηναίους, επειδή γνώριζε πως οι λαοί αυτοί ήτανπλούσιοι και δεν μπορούσαν να δεχτούν την ισονομία. Γι’ αυτό καιέβλεπε κανείς στην Κρήτη, καλούν νόμους και κακούς ανθρώπους,γιατί ο Μίνωας πειθάρχησε έναν λαό γεμάτο πάθη.Οι φορείς της εκτελεστικής εξουσίας δεν είναι αφέντες του λαού,μα υπάλληλοί του. Ο λαός πρέπει να μπορεί να τους διορίζει και να τους απολύει όποτε θέλει. Δεν υπάρχει θέμα να συμβληθούν με το λαό, πρέπει να τον υπακούουν.