-60000000
Πρωτεύοντα
60 εκατομμύρια χρόνια πριν
Μία ομάδα μικρών, νυχτόβιων, δενδρόβιων και εντομοφάγων θηλαστικών, τα Ευάρχοντα, εξελίχθηκε στους προγόνους —μεταξύ άλλων— και των Πρωτευόντων. Ένα από τα αρχαιότερα πρωτευοντόμορφα θηλαστικά ήταν ο Plesiadapis (Πλησιαδάπης).
Οι βασικοί βιολογικοί χαρακτήρες των πρωτευόντων αποτελούν αποτέλεσμα της προσαρμογής τους στις οικολογικές συνθήκες των δασών και της ζωής πάνω στα δέντρα. Δύο χαρακτηριστικά που συνέβαλαν καθοριστικά στην επιτυχία τους στο δενδρόβιο και εντομοφάγο περιβάλλον ήταν τα αρπακτικά δάχτυλα χεριών και ποδιών —με το πρώτο δάχτυλο αντιτακτό προς τα υπόλοιπα και με απλά νύχια αντί για γαμψά— καθώς και η διοπτρική όραση.
Αν και τα πρώιμα πρωτεύοντα ήταν κυρίως εντομοφάγα, αργότερα, με την προσαρμογή της οδοντοφυΐας τους, εξελίχθηκαν και σε φυτοφάγα ή παμφάγα. Ο Πλησιαδάπης ανέπτυξε χαρακτηριστικά που τον καθιστούσαν ικανό να επιβιώνει και στο έδαφος· γι’ αυτό τρεφόταν με καρπούς και φύλλα από χαμηλά κλαδιά. Τα Πλησιαδαπίμορφα θεωρούνται σήμερα κοντινοί συγγενείς ή πιθανοί πρόγονοι των πρώτων πρωτευόντων.
Περίπου 55 εκατομμύρια χρόνια πριν, τα πρώιμα πρωτεύοντα χωρίστηκαν σε δύο μεγάλες ομάδες: τους Προσίμιους («πριν από τις μαϊμούδες») και τα Ανώτερα Πρωτεύοντα.
ΠΡΟΣΙΜΙΟΙ
Οι προσίμιοι έμοιαζαν με συνδυασμό γάτας και σκίουρου και αντιπροσωπεύονται κυρίως από δύο ομάδες: τους Τάρσιους και τους Λεμούριους, οι οποίοι εξελίχθηκαν κυρίως στη Madagascar. Ήταν κυρίως εντομοφάγα ή παμφάγα ζώα με ιδιαίτερα ανεπτυγμένη όραση, καθώς τα περισσότερα ήταν νυχτόβια, ενώ πολλά διέθεταν μακριές ουρές που βοηθούσαν στην ισορροπία πάνω στα δέντρα.Οι Τάρσιοι έχουν εξαιρετικά μεγάλα μάτια σε σχέση με το μέγεθος του σώματος και του εγκεφάλου τους, ενώ το κεφάλι τους μπορεί να περιστρέφεται περίπου 180 μοίρες. Οι Λεμούριοι είναι ενδημικά ζώα της Μαδαγασκάρης. Η ονομασία τους προέρχεται από τη λατινική λέξη lemures, που σημαίνει «πνεύματα της νύχτας», εξαιτίας των έντονων και λαμπερών ματιών τους.
ΑΝΩΤΕΡΑ ΠΡΩΤΕΥΟΝΤΑ
Η ομάδα αυτή περιλαμβάνει μαϊμούδες, πιθήκους και ανθρώπους. Τα ανώτερα πρωτεύοντα εξελίχθηκαν σε ημερόβια θηλαστικά που τρέφονταν κυρίως με φύλλα και φρούτα. Παράλληλα, σημειώθηκε σημαντική αύξηση του μεγέθους του εγκεφάλου και ανάπτυξη εκτεταμένου εγκεφαλικού φλοιού, υπεύθυνου για τον συντονισμό πιο εξελιγμένων αισθήσεων και συμπεριφορών.Το πρόσωπο έγινε κοντύτερο και πλατύτερο, αυξήθηκε η κινητικότητα του πήχη ώστε το χέρι να μπορεί να περιστρέφεται, ενώ εμφανίστηκε ο αντιτακτός αντίχειρας. Τα πρόσθια και τα οπίσθια άκρα διαφοροποιήθηκαν τόσο στη δομή όσο και στη λειτουργία τους. Η όραση εξελίχθηκε σε διοπτρική και στερεοσκοπική, επιτρέποντας τον ακριβή υπολογισμό των αποστάσεων.
Η εξέλιξη των ανώτερων πρωτευόντων παρουσίασε εντυπωσιακή ποικιλία προσαρμογών, οδηγώντας τελικά στην εμφάνιση των ανθρωποειδών πιθήκων και του ανθρώπου.