ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ   Η ΙΣΤΟΡΙΑ

-290000000

Θηλαστικoειδή
 
290 εκατομμύρια χρόνια πριν
ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΟ ΕΠΟΜΕΝΟ

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετώπισαν οι πρώτοι οργανισμοί που εγκατέλειψαν οριστικά το νερό ήταν η ρύθμιση της θερμοκρασίας του σώματος. Στη στεριά, οι μεταβολές της θερμοκρασίας ήταν πολύ πιο έντονες απ’ ό,τι στο υδάτινο περιβάλλον και η επιβίωση απαιτούσε νέες προσαρμογές. Πριν από περίπου 290 εκατομμύρια χρόνια εμφανίστηκε ο Εδαφόσαυρος (Edaphosaurus), ένα μεγάλο φυτοφάγο ζώο της ομάδας των πελυκοσαύρων. Στην πλάτη του διέθετε έναν εντυπωσιακό δερματικό ιστό που στηριζόταν πάνω σε επιμηκυμένες οστέινες αποφύσεις της σπονδυλικής στήλης. Οι επιστήμονες θεωρούν ότι αυτή η δομή πιθανόν βοηθούσε στη θερμορύθμιση ή χρησιμοποιούνταν για επίδειξη και αναγνώριση μεταξύ των ζώων. Οι πελυκόσαυροι κυριάρχησαν για δεκάδες εκατομμύρια χρόνια, όμως αργότερα εμφανίστηκαν πιο εξελιγμένες μορφές: τα θηράψιδα. Τα ζώα αυτά παρουσίαζαν χαρακτηριστικά που τα έφερναν πιο κοντά στα μελλοντικά θηλαστικά.

ΕΔΑΦΟΣΑΥΡΟΣ
Photo
Τα θηράψιδα ανέπτυξαν πιο όρθια στάση σώματος, γεγονός που επέτρεπε αποτελεσματικότερη κίνηση και μεγαλύτερη αντοχή. Παράλληλα, ο μεταβολισμός τους έγινε σταδιακά πιο ενεργός, οδηγώντας πιθανόν στα πρώτα στάδια εσωτερικής θερμορύθμισης. Τα δόντια τους διαφοροποιήθηκαν σε κοπτήρες, κυνόδοντες και γομφίους, επιτρέποντας καλύτερη επεξεργασία της τροφής. Σε αντίθεση με τα περισσότερα ερπετά, μπορούσαν πλέον να μασούν την τροφή τους αντί να την καταπίνουν ολόκληρη. Ορισμένα είδη ανέπτυξαν επίσης αισθητήριες τρίχες, πιθανώς παρόμοιες με τα σημερινά μουστάκια, που βελτίωναν την αίσθηση του περιβάλλοντος. Από τα θηράψιδα εξελίχθηκαν αργότερα τα κυνοδόντια, μια ιδιαίτερα εξελιγμένη ομάδα που θεωρείται ο άμεσος πρόγονος των πρώτων θηλαστικών. Τα κυνοδόντια έζησαν περίπου πριν από 250 έως 230 εκατομμύρια χρόνια και διέθεταν πολλά χαρακτηριστικά που θυμίζουν σύγχρονα θηλαστικά. Είχαν κοντύτερη ουρά, ισχυρότερα σαγόνια και πιο αποτελεσματική κίνηση των άκρων, με τα πόδια τοποθετημένα περισσότερο κάτω από το σώμα και όχι στα πλάγια όπως στα περισσότερα ερπετά. Ανέπτυξαν επίσης δευτερογενή οστέινο ουρανίσκο, που τους επέτρεπε να αναπνέουν ενώ μασούσαν την τροφή τους, καθώς και διάφραγμα για αποτελεσματικότερη αναπνοή. Σταδιακά εμφανίστηκαν τρίχες στο σώμα, ενώ ο αριθμός των οστών της κάτω γνάθου μειώθηκε. Ορισμένα από αυτά τα οστά μετακινήθηκαν αργότερα στο μέσο αυτί, συμβάλλοντας στη δημιουργία της εξαιρετικά ευαίσθητης ακοής των θηλαστικών.

ΘΗΡΑΨΙΔΟ
Photo
Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα κυνοδόντιου ήταν ο Προκυνόσουχος (Procynosuchus), ο οποίος συνδύαζε ακόμη ερπετοειδή και θηλαστικοειδή χαρακτηριστικά. Οι εξελικτικές αυτές αλλαγές έθεσαν τις βάσεις για την εμφάνιση των πρώτων αληθινών θηλαστικών, που θα εμφανίζονταν αργότερα, κατά την εποχή των δεινοσαύρων.