Όμηρος

Ο Όμηρος τοποθετείται συνήθως γύρω στον 8ο αιώνα π.Χ., σε μια εποχή κατά την οποία ο ελληνικός κόσμος περνούσε από τους λεγόμενους «Σκοτεινούς Αιώνες» προς την Αρχαϊκή περίοδο. Οι παλαιότερες μυκηναϊκές ανακτορικές κοινωνίες είχαν καταρρεύσει ήδη από τον 12ο αιώνα π.Χ. και για αρκετούς αιώνες ο ελληνικός χώρος χαρακτηριζόταν από μικρότερες κοινότητες, περιορισμένη γραπτή παράδοση και σταδιακή αναδιοργάνωση της κοινωνικής και πολιτικής ζωής.

Κατά τον 8ο αιώνα π.Χ. άρχισαν να διαμορφώνονται πιο σταθερά οι ελληνικές πόλεις-κράτη, ενώ παράλληλα αναπτύχθηκαν το εμπόριο και οι θαλάσσιες επαφές σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Την ίδια περίοδο οι Έλληνες υιοθέτησαν και προσάρμοσαν το φοινικικό αλφάβητο, δημιουργώντας το ελληνικό σύστημα γραφής. Η εξέλιξη αυτή είχε τεράστια σημασία για τη διάσωση και καταγραφή της προφορικής ποιητικής παράδοσης.

Η «Ιλιάδα» και η «Οδύσσεια» αντλούν το υλικό τους από πολύ παλαιότερες παραδόσεις, που συνδέονται με τον μυκηναϊκό κόσμο και τον Τρωικό Πόλεμο, ο οποίος, αν έχει ιστορικό πυρήνα, τοποθετείται αρκετούς αιώνες πριν από τον Όμηρο. Τα έπη διατηρήθηκαν αρχικά μέσα από γενιές αοιδών και ραψωδών, οι οποίοι μετέδιδαν ιστορίες για ήρωες, πολέμους, θεούς και ταξίδια.

Ο ομηρικός κόσμος αντανακλά έτσι ένα μείγμα διαφορετικών εποχών: μνήμες της μυκηναϊκής αριστοκρατικής κοινωνίας, στοιχεία της προφορικής επικής παράδοσης και χαρακτηριστικά της κοινωνίας του 8ου αιώνα π.Χ. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα ομηρικά έπη έγιναν θεμέλιο της ελληνικής παιδείας και επηρέασαν βαθιά τη λογοτεχνία, τη θρησκευτική φαντασία και την πολιτισμική ταυτότητα του αρχαίου ελληνικού κόσμου.