Τζίντoυ Κρισναμoύρτι - Γράμματα σε μια νεαρή φίλη

ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ
Φίλιπ Ροθ Αποσπάσματα Το ανθρώπινο στίγμα Ήταν πολυάσχολος, και η φύση, το κτήνος που υπήρχε μέσα του ήταν κλεισμένο σ’ ένα κουτί. Και το κουτί άνοιξε. Ο κοσμήτορας, ο πατέρας, ο σύζυγος, ο Πανεπιστημιακός (…). Τέρμα όλ’ αυτά. Φυσικά, στα εβδομήντα σου δεν είσαι πια το ζωηρό κτήνος που ήσουνα στα 26, αλλά τα απομεινάρια του κτήνους, τα απομεινάρια της φύσης – τώρα έρχεται σε επαφή με τα απομεινάρια. Και είναι ευτυχισμένος με αυτό, είναι ευτυχισμένος που έρχεται σε επαφή με τα απομεινάρια. Είναι κάτι παραπάνω από ευτυχισμένος, ριγεί από συγκίνηση. Κι έχει δεθεί μαζί της (…). Δεν είναι η οικογένεια, δεν είναι το χρήμα, δεν είναι η κοινή φιλοσοφία, δεν είναι το καθήκον. Όχι, αυτό που τον δένει μαζί της είναι το ρίγος της συγκίνησης. Αύριο μπορεί να πάθει καρκίνο και να πάει. Αλλά σήμερα ζει αυτό το ρίγος. Γιατί, λοιπόν, αφού μετέτρεψα την εμπειρία της απόλυτης απομόνωσης σε πλούσια, ολοκληρωμένη μοναχική ζωή- γιατί, έτσι εντελώς απροειδοποίητα, να αισθάνομαι μόνος; Τι είναι αυτό που μου λείπει; Ό, τι χάθηκε, χάθηκε. Αδύνατον ν’ απαλύνεις τη σκληρή πραγματικότητα, να πάρεις πίσω αυτά από τα οποία παραιτήθηκες. Τι ακριβώς είναι αυτό που μου λείπει; Απλούστατα, αυτό που έμαθα ν’ αποστρέφομαι. Αυτά που τους γύρισα την πλάτη. Η ζωή. Η εμπλοκή στη ζωή. [..] Αυτά παθαίνεις άμα μεγαλώνεις με ανθρώπους. Το ανθρώπινο στίγμα...έτσι είναι. Αφήνουμε ένα στίγμα, το αποτύπωμά μας. Ακαθαρισία, σκληρότητα, κακοποίηση, σφάλμα, περιττώματα, σπέρμα- δεν έχουμε άλλον τρόπο να δηλώσουμε την παρουσία μας. Και αυτό το στίγμα δεν έχει σχέση με ανυπακοή, καμιά σχέση με σωτηρία και λύτρωση. Το έχουμε όλοι μας. Είναι μέσα μας. Έμφυτο. Μας καθορίζει. Το στίγμα ενυπάρχει μέσα μας πριν αφήσει την κηλίδα του. Υπάρχει χωρίς το σημάδι του. Είναι τόσο έμφυτο ώστε να μην απαιτείται κηλίδα....οποιοσδήποτε λόγος περί κάθαρσης είναι φάρσα. Και πολύ βάρβαρη μάλιστα. Η φαντασίωση της καθαρότητας είναι τρομαχτική. Παράλογη. Τι είναι η επιδίωξη της καθαριότητας αν όχι κι άλλη ρυπαρότητα;....το στίγμα είναι αναπόφευκτο...» [...] Ναι, τα είχε καταφέρει για μεγάλο διάστημα, ώσπου να γεννηθούν όλα του τα παιδιά λευκά – όχι όμως ως το τέλος. Αιφνιδιάστηκε από κάτι εντελώς διαφορετικό και ανεξέλεγκτο. Ο άνθρωπος που αποφασίζει να σφυρηλατήσει ένα διαφορετικό ιστορικό πεπρωμένο, που ξεκινάει να ξεκλειδώσει την αμπάρα της ιστορίας και τα καταφέρνει, καταφέρνει να αλλάξει το πεπρωμένο του μόνο και μόνο για να παγιδευτεί από την ιστορία που δεν είχε λογαριάσει: την ιστορία που δεν είναι ακόμα ιστορία, την ιστορία που γράφεται κάθε λεπτό που περνάει, την ιστορία που εξελίσσεται όσο γράφω, που προκύπτει λεπτό με λεπτό και που το μέλλον θα την κατανοήσει καλύτερα από μας. το «εμείς» που είναι αναπόδραστο: η παρούσα στιγμή, η κοινή μοίρα, η διάθεση της στιγμής, το πνεύμα της χώρας σου, ο ασφυκτικός κλοιός της ιστορίας που είναι η εποχή σου. Αιφνιδιάστηκε από τον τρομερά πρόσκαιρο χαρακτήρα των πάντων. σε μετάφραση: Τρισεύγενη Παπαϊωάννου ΕΚΔΟΣΕΙΣ Πόλις, 2013 Φεύγει το Φάντασμα "Ούτε και θα μπορούσα να τον εμποδίσω, όταν τελείωνε με τον Λόνοφ, να στέψει τη φλογερή του προσοχή σε μένα. Άπαξ και πέθαινα, ποιος θα μπορούσε να προστατέψει την ιστορία της ζωής μου από τον Ρίτσαρντ Κλάιμαν; Μήπως δεν ήταν ο Λόνοφ το λογοτεχνικό του σκαλοπάτι για να φτάσει σε μένα; Και ποια θα ήταν η δική μου «αιμομιξία»; Με ποιον τρόπο θα είχα αποτύχει να αποτελέσω πρότυπο ανθρώπου; Το δικό μου μεγάλο, απρεπές μυστικό; Γιατί σίγουρα θα υπήρχε ένα μυστικό. Σίγουρα θα υπήρχαν περισσότερα από ένα. Άλλο ένα εκπληκτικό πράγμα ήταν ότι η ικανότητα και το έργο ενός ανθρώπου, όποια κι αν ήταν αυτά, έμοιαζαν καταδικασμένα να αντιμετωπίσουν τη νέμεση της βιογραφικής ιεράς εξέτασης. Ο άνθρωπος που έλεγχε τις λέξεις του, ο άνθρωπος που επινοούσε ιστορίες όλη του τη ζωή, καταλήγει μετά το θάνατό του, να τον θυμούνται – αν δεν τον έχουν λησμονήσει ολότελα- για μια ιστορία που κάποιος άλλος επινόησε γι’ αυτόν, με την κρυφή πλευρά της ποταπότητάς του να έχει ανακαλυφθεί και να έχει περιγραφεί με θάρρος και παρρησία, διαύγεια και βεβαιότητα, με ιδιαίτερη μέριμνα και για τα λεπτότερα ζητήματα ηθικής, και φυσικά με διόλου αμελητέα απόλαυση" σε Μετάφραση: Κατερίνα Σχινά, Εκδόσεις: Πόλις

Φίλιπ Ροθ

Αποσπάσματα

Το ανθρώπινο στίγμα

Ήταν πολυάσχολος, και η φύση, το κτήνος που υπήρχε μέσα του ήταν κλεισμένο σ’ ένα κουτί. Και το κουτί άνοιξε. Ο κοσμήτορας, ο πατέρας, ο σύζυγος, ο Πανεπιστημιακός (…). Τέρμα όλ’ αυτά. Φυσικά, στα εβδομήντα σου δεν είσαι πια το ζωηρό κτήνος που ήσουνα στα 26, αλλά τα απομεινάρια του κτήνους, τα απομεινάρια της φύσης – τώρα έρχεται σε επαφή με τα απομεινάρια. Και είναι ευτυχισμένος με αυτό, είναι ευτυχισμένος που έρχεται σε επαφή με τα απομεινάρια. Είναι κάτι παραπάνω από ευτυχισμένος, ριγεί από συγκίνηση. Κι έχει δεθεί μαζί της (…). Δεν είναι η οικογένεια, δεν είναι το χρήμα, δεν είναι η κοινή φιλοσοφία, δεν είναι το καθήκον. Όχι, αυτό που τον δένει μαζί της είναι το ρίγος της συγκίνησης. Αύριο μπορεί να πάθει καρκίνο και να πάει. Αλλά σήμερα ζει αυτό το ρίγος.

Γιατί, λοιπόν, αφού μετέτρεψα την εμπειρία της απόλυτης απομόνωσης σε πλούσια, ολοκληρωμένη μοναχική ζωή- γιατί, έτσι εντελώς απροειδοποίητα, να αισθάνομαι μόνος; Τι είναι αυτό που μου λείπει; Ό, τι χάθηκε, χάθηκε. Αδύνατον ν’ απαλύνεις τη σκληρή πραγματικότητα, να πάρεις πίσω αυτά από τα οποία παραιτήθηκες. Τι ακριβώς είναι αυτό που μου λείπει; Απλούστατα, αυτό που έμαθα ν’ αποστρέφομαι. Αυτά που τους γύρισα την πλάτη. Η ζωή. Η εμπλοκή στη ζωή.

[..]

Αυτά παθαίνεις άμα μεγαλώνεις με ανθρώπους. Το ανθρώπινο στίγμα...έτσι είναι. Αφήνουμε ένα στίγμα, το αποτύπωμά μας. Ακαθαρισία, σκληρότητα, κακοποίηση, σφάλμα, περιττώματα, σπέρμα- δεν έχουμε άλλον τρόπο να δηλώσουμε την παρουσία μας. Και αυτό το στίγμα δεν έχει σχέση με ανυπακοή, καμιά σχέση με σωτηρία και λύτρωση. Το έχουμε όλοι μας. Είναι μέσα μας. Έμφυτο. Μας καθορίζει. Το στίγμα ενυπάρχει μέσα μας πριν αφήσει την κηλίδα του. Υπάρχει χωρίς το σημάδι του. Είναι τόσο έμφυτο ώστε να μην απαιτείται κηλίδα....οποιοσδήποτε λόγος περί κάθαρσης είναι φάρσα. Και πολύ βάρβαρη μάλιστα. Η φαντασίωση της καθαρότητας είναι τρομαχτική. Παράλογη. Τι είναι η επιδίωξη της καθαριότητας αν όχι κι άλλη ρυπαρότητα;....το στίγμα είναι αναπόφευκτο...»

[...]

Ναι, τα είχε καταφέρει για μεγάλο διάστημα, ώσπου να γεννηθούν όλα του τα παιδιά λευκά – όχι όμως ως το τέλος. Αιφνιδιάστηκε από κάτι εντελώς διαφορετικό και ανεξέλεγκτο. Ο άνθρωπος που αποφασίζει να σφυρηλατήσει ένα διαφορετικό ιστορικό πεπρωμένο, που ξεκινάει να ξεκλειδώσει την αμπάρα της ιστορίας και τα καταφέρνει, καταφέρνει να αλλάξει το πεπρωμένο του μόνο και μόνο για να παγιδευτεί από την ιστορία που δεν είχε λογαριάσει: την ιστορία που δεν είναι ακόμα ιστορία, την ιστορία που γράφεται κάθε λεπτό που περνάει, την ιστορία που εξελίσσεται όσο γράφω, που προκύπτει λεπτό με λεπτό και που το μέλλον θα την κατανοήσει καλύτερα από μας. το «εμείς» που είναι αναπόδραστο: η παρούσα στιγμή, η κοινή μοίρα, η διάθεση της στιγμής, το πνεύμα της χώρας σου, ο ασφυκτικός κλοιός της ιστορίας που είναι η εποχή σου. Αιφνιδιάστηκε από τον τρομερά πρόσκαιρο χαρακτήρα των πάντων.

σε μετάφραση: Τρισεύγενη Παπαϊωάννου ΕΚΔΟΣΕΙΣ Πόλις, 2013

Φεύγει το Φάντασμα

"Ούτε και θα μπορούσα να τον εμποδίσω, όταν τελείωνε με τον Λόνοφ, να στέψει τη φλογερή του προσοχή σε μένα. Άπαξ και πέθαινα, ποιος θα μπορούσε να προστατέψει την ιστορία της ζωής μου από τον Ρίτσαρντ Κλάιμαν; Μήπως δεν ήταν ο Λόνοφ το λογοτεχνικό του σκαλοπάτι για να φτάσει σε μένα; Και ποια θα ήταν η δική μου «αιμομιξία»; Με ποιον τρόπο θα είχα αποτύχει να αποτελέσω πρότυπο ανθρώπου; Το δικό μου μεγάλο, απρεπές μυστικό; Γιατί σίγουρα θα υπήρχε ένα μυστικό. Σίγουρα θα υπήρχαν περισσότερα από ένα. Άλλο ένα εκπληκτικό πράγμα ήταν ότι η ικανότητα και το έργο ενός ανθρώπου, όποια κι αν ήταν αυτά, έμοιαζαν καταδικασμένα να αντιμετωπίσουν τη νέμεση της βιογραφικής ιεράς εξέτασης. Ο άνθρωπος που έλεγχε τις λέξεις του, ο άνθρωπος που επινοούσε ιστορίες όλη του τη ζωή, καταλήγει μετά το θάνατό του, να τον θυμούνται – αν δεν τον έχουν λησμονήσει ολότελα- για μια ιστορία που κάποιος άλλος επινόησε γι’ αυτόν, με την κρυφή πλευρά της ποταπότητάς του να έχει ανακαλυφθεί και να έχει περιγραφεί με θάρρος και παρρησία, διαύγεια και βεβαιότητα, με ιδιαίτερη μέριμνα και για τα λεπτότερα ζητήματα ηθικής, και φυσικά με διόλου αμελητέα απόλαυση"

σε Μετάφραση: Κατερίνα Σχινά, Εκδόσεις: Πόλις