Επίκουρος

ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Ο Διογένης Λαέρτιος, ιστοριογράφος των φιλοσόφων της αρχαιότητας,συνέγραψε τον 3ο αιώνα το έργο “Βίοι φιλοσόφων” σε 10 βιβλία. Το 10οβιβλίο περιέχει τον Βίο του Επίκουρου και παραθέτει τρεις επιστολές τουκαι τις “Κύριες Δόξες” όπου υπάρχει συμπυκνωμένη η φιλοσοφία του.

Επίκουρος

ΚΥΡΙΕΣ ΔΟΞΕΣ

I.(1) Τὸ μακάριον καὶ ἄφθαρτον οὔτε αὐτὸ πράγματα ἔχει οὔτε ἄλλῳ παρέχει, ὥστε οὔτεὀργαῖς οὔτε χάρισι συνέχεται· ἐν ἀσθενεῖ γὰρ πᾶν τὸ τοιοῦτον.[ἐν ἄλλοις δέ φησι τοὺς θεοὺς λόγῳ θεωρητούς, οὓς μὲν κατ' ἀριθμὸν ὑφεστῶτας, οὓςδὲ καθ' ὁμοείδειαν ἐκ τῆς συνεχοῦς ἐπιρρύσεως τῶν ὁμοίων εἰδώλων ἐπὶ τὸ αὐτὸἀποτετελεσμένων, ἀνθρωποειδεῖς.

I.(1) Το μακάριο και το άφθαρτο ον (ο Θεός) ούτε το ίδιο έχει έγνοιες,ούτε σε άλλον δημιουργεί. Κατά συνέπεια, ούτε οργίζεται ούτε κάνει χάρες.Διότι αυτά είναι γνωρίσματα ασθενούς όντος.

[Σε άλλα σημεία λέει ότι οι θεοί γίνονται αντιληπτοί με τον νου, ότι άλλοιμεν υφίστανται κατ' αριθμόν(δηλ. ως ατομικότητες), άλλοι δε κατά τηνομοιότητά τους, ότι σχηματίσθηκαν από την συνεχή (προσθετική) ροή τωνομοίων ειδώλων που καταλήγουν στο ίδιο σημείο, (και) ότι είναιανθρωπόμορφοι..]
αποδ. [1]Χρήστος Γιαπιτζάκης [2]Αρχοντία Λιοντάκη

II.(2) Ὁ θάνατος οὐδὲν πρὸς ἡμᾶς· τὸ γὰρ διαλυθὲν ἀναισθητεῖ· τὸ δ' ἀναισθητοῦν οὐδὲνπρὸς ἡμᾶς.

II.(2) Ο θάνατος δεν είναι τίποτε για μας γιατί αυτό που αποσυντίθεταιδεν έχει αισθήσεις και ό,τι είναι χωρίς αισθήσεις δεν είναι τίποτε για μας.αποδ. Τάκης Παναγιωτόπουλος

III.(3) Ὅρος τοῦ μεγέθους τῶν ἡδονῶν ἡ παντὸς τοῦ ἀλγοῦντος ὑπεξαίρεσις. ὅπου δ'ἂν τὸ ἡδόμενον ἐνῇ, καθ' ὃν ἂν χρόνον ᾖ, οὐκ ἔστι τὸ ἀλγοῦν ἢ τὸ λυπούμενον ἢ τὸσυναμφότερον.

III.(3) Το όριο του μεγέθους των ηδονών είναι η εξάλειψη του κάθεπόνου. Όπου και για όσο χρόνο υπάρχει η ηδονή, δεν υπάρχει ο πόνος ή ηλύπη ή και τα δυο μαζί.
αποδ. Τάκης Παναγιωτόπουλος

IV.(4) Οὐ χρονίζει τὸ ἀλγοῦν συνεχῶς ἐν τῇ σαρκί, ἀλλὰ τὸ μὲν ἄκρον τὸν ἐλάχιστονχρόνον πάρεστι, τὸ δὲ μόνον ὑπερτεῖνον τὸ ἡδόμενον κατὰ σάρκα οὐ πολλὰς ἡμέραςσυμμένει. αἱ δὲ πολυχρόνιοι τῶν ἀρρωστιῶν πλεονάζον ἔχουσι τὸ ἡδόμενον ἐν τῇ σαρκὶἤπερ τὸ ἀλγοῦν.

IV.(4) Δεν διαρκεί συνεχώς ο σωματικός πόνος, αλλά ο μεν ακρότατοςπόνος διαρκεί ελάχιστα, ο δε πόνος που υπερβαίνει την ηδονή τουσώματος δεν διαρκεί πολλές ημέρες. Οι δε πολυχρόνιες αρρώστιες έχουνπλεονάζουσες τις ηδονές έναντι των πόνων στο σώμα.αποδ. Τάκης Παναγιωτόπουλος

V.(5) Οὐκ ἔστιν ἡδέως ζῆν ἄνευ τοῦ φρονίμως καὶ καλῶς καὶ δικαίως, <οὐδὲ φρονίμωςκαὶ καλῶς καὶ δικαίως> ἄνευ τοῦ ἡδέως. ὅτῳ δὲ τοῦτο μὴ ὑπάρχει ἐξ οὗ ζῆν φρονίμως,καὶ καλῶς καὶ δικαίως ὑπάρχει, οὐκ ἔστι τοῦτον ἡδέως ζῆν.V.(5) Δεν ζει κανείς ηδονικά δίχως φρόνηση, ομορφιά και δικαιοσύνη, ούτεδίχως την ηδονή μπορεί κανείς να ζει με φρόνηση, ομορφιά και δικαιοσύνη.Όταν δεν υπάρχει αυτό, δεν υπάρχει ηδονική ζωή.
αποδ. Τάκης Παναγιωτόπουλος

VI.(6) Ἕνεκα τοῦ θαρρεῖν ἐξ ἀνθρώπων, ἦν κατὰ φύσιν [ἀρχῆς καὶ βασιλείας] ἀγαθόν,ἐξ ὧν ἄν ποτε τοῦτο οἷός τ' ᾖ παρασκευάζεσθαι.VI.(6) Με σκοπό την απόκτηση ασφάλειας απέναντι στους ανθρώπους,υπήρχε (πάντα) το φυσικό αγαθό της κυριαρχίας και της βασιλείας, μέσωτων οποίων (κάποιος) μπορούσε κάποτε να το καταφέρει αυτό.
αποδ. Αρχοντία Λιοντάκη

VII.(7) Ἔνδοξοι καὶ περίβλεπτοί τινες ἐβουλήθησαν γενέσθαι, τὴν ἐξἀνθρώπων ἀσφάλειαν οὕτω νομίζοντες περιποιήσεσθαι. ὥστ' εἰ μὲνἀσφαλὴς ὁ τῶν τοιούτων βίος, ἀπέλαβον τὸ τῆς φύσεως ἀγαθόν· εἰ δὲ μὴἀσφαλής, οὐκ ἔχουσιν οὗ ἕνεκα ἐξ ἀρχῆς κατὰ τὸ τῆς φύσεως οἰκεῖονὠρέχθησαν.

VII.(7) Ένδοξοι και περίβλεπτοι κάποιοι θέλησαν να γίνουν νομίζοντας ότιέτσι θα εξασφαλιστούν από τους άλλους ανθρώπους. Αν η ζωή αυτών τωνανδρών είναι πραγματικά ασφαλής, έχουν αποκτήσει το φυσικό αγαθό. Αν,όμως, δεν είναι ασφαλής, δεν έχουν εξ αιτίας του αξιώματός τους αυτό τοοποίο αποζήτησαν από την φύση τους.
αποδ. Τάκης Παναγιωτόπουλος

VIII.(8) Οὐδεμία ἡδονὴ καθ' εαυτήν κακόν· ἀλλὰ τὰ τινῶν ἡδονῶν ποιητικὰπολλαπλασίους ἐπιφέρει τὰς ὀχλήσεις τῶν ἡδονῶν.
VIII.(8) Καμία ηδονή δεν είναι κακή η ίδια. Ωστόσο τα αποτελέσματαμερικών ηδονών επιφέρουν πολύ περισσότερες ενοχλήσεις παρά ηδονές.
αποδ. Χρήστος Γιαπιτζάκης

IX.(9) Εἰ κατεπυκνοῦτο πᾶσα ἡδονή, καὶ χρόνῳ καὶ περὶ ὅλον τὸ ἄθροισμα ὑπῆρχεν ἢ τὰκυριώτατα μέρη τῆς φύσεως, οὐκ ἄν ποτε διέφερον ἀλλήλων αἱ ἡδοναί.IX.(9) Εάν κάθε ηδονή συμπυκνωνόταν και τοπικά και χρονικά το ίδιο σ’όλο μας το σώμα ή τουλάχιστον στα κυριότερα μέρη του, δεν θα ήτανδιαφορετικές μεταξύ τους οι ηδονές.
αποδ. θανάσης Γιαπιτζάκης - Μπάμπης Πατζόγλου

X.(10) Εἰ τὰ ποιητικὰ τῶν περὶ τοὺς ἀσώτους ἡδονῶν ἔλυε τοὺς φόβους τῆς διανοίαςτούς τε περὶ μετεώρων καὶ θανάτου καὶ ἀλγηδόνων, ἔτι τε τὸ πέρας τῶν ἐπιθυμιῶνἐδίδασκεν, οὐκ ἄν ποτε εἴχομεν ὅ τι μεμψαίμεθα αὐτοῖς πανταχόθεν ἐκπληρουμένοις τῶνἡδονῶν καὶ οὐθαμόθεν οὔτε τὸ ἀλγοῦν οὔτε τὸ λυπούμενον ἔχουσιν, ὅπερ ἐστὶ τὸ κακόν.

X.(10) Εάν οι πράξεις των ασώτων που φέρνουν σ’ αυτούς ηδονές,έδιωχναν τους φόβους που μας κάνουν όλους μας να νοιαζόμαστε και γιατα ανεξήγητα στον ουρανό και για τον θάνατο και για τους πόνους, και εάνμας δίδασκαν τα όρια των επιθυμιών, τότε δεν θα μπορούσαμε να τουςκατηγορήσουμε ποτέ για κάτι, επειδή θα ικανοποιούσαν από παντού τιςηδονές και από πουθενά δεν θα είχαν τον πόνο ή την λύπη, που αυτόακριβώς είναι το κακό.
αποδ. θανάσης Γιαπιτζάκης - Μπάμπης Πατζόγλου

XI.(11) Εἰ μηθὲν ἡμᾶς αἱ τῶν μετεώρων ὑποψίαι ἠνώχλουν καὶ αἱ περὶ θανάτου, μή ποτεπρὸς ἡμᾶς ᾖ τι, ἔτι τε τὸ μὴ κατανοεῖν τοὺς ὅρους τῶν ἀλγηδόνων καὶ τῶν ἐπιθυμιῶν,οὐκ ἂν προσεδεόμεθα φυσιολογίας.
XI.(11) Εάν δεν μας ενοχλούσαν καθόλου οι υποψίες μας σχετικά με ταεπουράνια και με τον θάνατο, μήπως έχουν ή μήπως δεν έχουν κάποιασχέση με μας, και ακόμη αν δεν μας ενοχλούσε το ότι δεν κατανοούμε ταόρια των πόνων και των επιθυμιών, δεν θα είχαμε ανάγκη την φυσιολογία.
αποδ. Αρχοντία Λιοντάκη

XII.(12) Οὐκ ἦν τὸ φοβούμενον λύειν ὑπὲρ τῶν κυριωτάτων μὴ κατειδότα τίς ἡ τοῦσύμπαντος φύσις, ἀλλ' ὑποπτευόμενόν τι τῶν κατὰ τοὺς μύθους· ὥστε οὐκ ἦν ἄνευφυσιολογίας ἀκεραίους τὰς ἡδονὰς ἀπολαμβάνειν.
XII.(12) Δεν είναι δυνατόν να διαλύει κανείς τους φόβους για τα πιοσημαντικά φαινόμενα όταν δεν γνωρίζει ποια είναι η φύση του σύμπαντοςαλλά ερμηνεύει τις υποψίες του για κάτι σύμφωνα με τους μύθους.
Επομένως δίχως την μελέτη της φύσης δεν είναι δυνατόν να απολαμβάνεικανείς ακέραιες τις ηδονές.
αποδ. Τάκης Παναγιωτόπουλος - Αρχοντία Λιοντάκη

XIII.(13) Οὐθὲν ὄφελος ἦν τὴν κατ' ἀνθρώπους ἀσφάλειαν κατασκευάζεσθαι τῶνἄνωθεν ὑπόπτων καθεστώτων καὶ τῶν ὑπὸ γῆς καὶ ἁπλῶς τῶν ἐν τῷ ἀπείρῳ.XIII.(13) Κανένα όφελος δεν υπάρχει στο να επιδιώκει κάποιος τηνασφάλειά του έναντι των άλλων ανθρώπων, ενώ εξακολουθούν να είναι σ'αυτόν ύποπτα τα φαινόμενα πάνω και κάτω από την γη και γενικά στοάπειρο.
αποδ. Αρχοντία Λιοντάκη

XIV.(14) Τῆς ἀσφαλείας τῆς ἐξ ἀνθρώπων γενομένης μέχρι τινὸς δυνάμει τε ἐξερειστικῇκαὶ εὐπορίᾳ εἰλικρινεστάτη γίνεται ἡ ἐκ τῆς ἡσυχίας καὶ ἐκχωρήσεως τῶν πολλῶνἀσφάλεια.
XIV.(14) Την ασφάλεια έναντι των άλλων ανθρώπων που μέχρι κάποιοσημείο την επιτυγχάνουμε με την δύναμη και την ευπορία, την καθιστούμεξεκάθαρη με την ήσυχη ζωή και την αναχώρηση από το πλήθος.
αποδ. Τάκης Παναγιωτόπουλος
XV.(15) Ὁ τῆς φύσεως πλοῦτος καὶ ὥρισται καὶ εὐπόριστός ἐστιν· ὁ δὲ τῶν κενῶν δοξῶνεἰς ἄπειρον ἐκπίπτει.XV.(15) Ο πλούτος της φύσης και ορίζεται και ευκολοαπόκτητος είναι, ενώαυτός της κενοδοξίας εκτείνεται στο άπειρο.
αποδ. Τάκης Παναγιωτόπουλος - Αρχοντία Λιοντάκη

XVI.(16) Βραχέα σοφῷ τύχη παρεμπίπτει, τὰ δὲ μέγιστα καὶ κυριώτατα ὁ λογισμὸςδιῴκηκε καὶ κατὰ τὸν συνεχῆ χρόνον τοῦ βίου διοικεῖ καὶ διοικήσει.

XVI.(16) Λίγα στον σοφό η τύχη προσθέτει, τα δε μέγιστα και κυριώτατα ολογισμός τα έχει διοικήσει και καθ’ όλη τη διάρκεια του βίου τα διοικεί καιθα τα διοικήσει.
αποδ. Τάκης Παναγιωτόπουλος - Αρχοντία Λιοντάκη

XVII.(17) Ὁ δίκαιος ἀταρακτότατος, ὁ δ' ἄδικος πλείστης ταραχῆς γέμων.XVII.(17) Ο δίκαιος είναι απόλυτα ατάραχος, ενώ ο άδικος είναι γεμάτοςμε την μέγιστη ταραχή.
αποδ. Τάκης Παναγιωτόπουλος

XVIII.(18) Οὐκ ἐπαύξεται ἐν τῇ σαρκὶ ἡ ἡδονὴ ἐπειδὰν ἅπαξ τὸ κατ' ἔνδειαν ἀλγοῦνἐξαιρεθῇ, ἀλλὰ μόνον ποικίλλεται. τῆς δὲ διανοίας τὸ πέρας τὸ κατὰ τὴν ἡδονὴνἀπεγέννησεν ἥ τε τούτων αὐτῶν ἐκλόγισις καὶ τῶν ὁμογενῶν τούτοις ὅσα τοὺς μεγίστουςφόβους παρεσκεύαζε τῇ διανοίᾳ.

XVIII.(18) Δεν επαυξάνεται η ηδονή της σάρκας άπαξ και πάψει το άλγοςτης στέρησης, αλλά μόνο λαμβάνει ποικίλες μορφές (ποικίλλεται). (1) Ηεκλογίκευση όλων εκείνων των πραγμάτων και των παρόμοιών τους, πουπροκαλούν τους πιο μεγάλους φόβους στον νου, δημιουργεί το όριο τηςηδονής της διάνοιας. (2)
αποδ.(1)Λεωνίδας Αλεξανδρίδης (2)Αρχοντία Λιοντάκη

XIX.(19) Ὁ ἄπειρος χρόνος ἴσην ἔχει τὴν ἡδονὴν καὶ ὁ πεπερασμένος, ἐάν τις αὐτῆς τὰπέρατα καταμετρήσῃ τῷ λογισμῷ.

XIX.(19) Ο άπειρος χρόνος έχει ίση ηδονή με τον πεπερασμένο, εάνκαταμετρήσουμε τα όριά της με την λογική κρίση (λογισμό).
αποδ. Τάκης Παναγιωτόπουλος

XX.(20) Ἡ μὲν σὰρξ ἀπέλαβε τὰ πέρατα τῆς ἡδονῆς ἄπειρα, καὶ ἄπειρος αὐτὴν χρόνοςπαρεσκεύασεν. ἡ δὲ διάνοια τοῦ τῆς σαρκὸς τέλους καὶ πέρατος λαβοῦσα τὸν ἐπιλογισμὸνκαὶ τοὺς ὑπὲρ τοῦ αἰῶνος φόβους ἐκλύσασα τὸν παντελῆ βίον παρεσκεύασεν, καὶ οὐθὲνἔτι τοῦ ἀπείρου χρόνου προσεδεήθη, ἀλλ' οὔτ' ἔφυγε τὴν ἡδονήν, οὔθ' ἡνίκα τὴνἐξαγωγὴν ἐκ τοῦ ζῆν τὰ πράγματα παρεσκεύαζεν, ὡς ἐλλείπουσά τι τοῦ ἀρίστου βίουκατέστρεψεν.

XX.(20) Η σάρκα έλαβε (από την φύση) άπειρα τα όρια της ηδονής καιάπειρος χρόνος (χρειάζεται) για να την κατακτήσει. Η διάνοια όμως αφούμε τη λογική κατανόησε τον σκοπό και τα όρια της σάρκας και αφού διέλυσετους φόβους της αιωνιότητας, προετοίμασε τον τέλειο βίο και ουδόλωςέχει ανάγκη πλέον τον άπειρο χρόνο, αλλά ούτε αποφεύγει την ηδονή, και ούτε όταν τα πράγματα οδηγούν στην έξοδο από τη ζωή θεωρεί αυτόκαταστροφικό σαν να της λείψει κάτι από τον άριστο βίο.
αποδ. Αρχοντία Λιοντάκη

XXI.(21) Ὁ τὰ πέρατα τοῦ βίου κατειδὼς οἶδεν, ὡς εὐπόριστόν ἐστι τὸ <τὸ> ἀλγοῦν κατ'ἔνδειαν ἐξαιροῦν καὶ τὸ τὸν ὅλον βίον παντελῆ καθιστάν· ὥστε οὐδὲν προσδεῖταιπραγμάτων ἀγῶνας κεκτημένων.

XXI.(21) Όποιος έχει κατανοήσει τα όρια της ζωής, γνωρίζει καλά πόσοεύκτητα είναι όλα εκείνα που διώχνουν τον πόνο της στέρησης καικαθιστούν τέλεια την ζωή στο σύνολό της. Έτσι, δεν έχει ανάγκη απόπράγματα που αποκτούνται με αγώνες.
αποδ. Χρήστος Γιαπιτζάκης

XXII.(22) Τὸ ὑφεστηκὸς δεῖ τέλος ἐπιλογίζεσθαι καὶ πᾶσαν τὴν ἐνάργειαν,ἐφ' ἣν τὰ δοξαζόμενα ἀνάγομεν· εἰ δὲ μή, πάντα ἀκρισίας καὶ ταραχῆς έσταιμεστά.

XXII.(22) Πρέπει να συλλογιζόμαστε τον ουσιαστικό σκοπό της ζωής καιόλη την φανερή αλήθεια της, που πάνω σ’ αυτήν στηρίζουμε αυτά πουνομίζουμε σωστά. Ειδάλλως, τα πάντα θα είναι γεμάτα από λάθος κρίσειςκαι από ταραχή.
αποδ. θανάσης Γιαπιτζάκης - Μπάμπης Πατζόγλου