ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ Η ΙΣΤΟΡΙΑ 380 Εξάπλωση του Χριστιανισμού
Μετά το διάταγμα των Μεδιολάνων (313) οι Χριστιανοί μπορούσαν να ασκούν ελεύθερα τις θρησκευτικές τους υποχρεώσεις, ωστόσο ανέκυψαν προβλήματα που οφείλονταν σε διαφορετικές ερμηνείες των δογμάτων. Οι παρεκκλίσεις από το ορθό δόγμα ονομάστηκαν αιρέσεις, οι κυριότερες τον 4ο αιώνα οφείλονταν στην ανάγκη να διευκρινιστεί η τρισυπόστατη ενότητα του Θεού, δηλαδή η σχέση Πατέρα και Υιού στην Αγία Τριάδα αλλά και η θέση του Αγίου Πνεύματος. Το πρόβλημα παρουσιάστηκε όταν ο Άρειος, μορφωμένος ιερέας στην Αλεξάνδρεια, διακήρυξε ότι ο Θεός υπήρχε πριν από τον Υιό, άρα ο Χριστός δημιουργήθηκε από τον Πατέρα και είναι κτίσμα του. Η διδασκαλία του Αρείου τάραξε τη γαλήνη της Εκκλησίας, καθώς η αίρεση προσείλκυσε πολλούς οπαδούς. Τα προβλήματα του χριστιανισμού θεωρήθηκαν από το Μ. Κωνσταντίνο ως προβλήματα του ίδιου του κράτους και για την αντιμετώπιση τους καθιέρωσε το θεσμό των Οικουμενικών Συνόδων. Με την παρουσία του ίδιου κατά την εναρκτήρια συνεδρίαση και με τη συμμετοχή 318 επισκόπων απ' όλη την αυτοκρατορία συγκλήθηκε η Α' Οικουμενική Σύνοδος στη Νίκαια της Βιθυνίας (325). Στη σύνοδο αυτή αποφασίστηκε το «ομοούσιον του Πατρός και του Υιού» και καταδικάστηκαν οι απόψεις του Αρείου. Στη διάρκεια της συνόδου διατυπώθηκε η ορθόδοξη άποψη μέσα στα επτά πρώτα άρθρα του «Συμβόλου της Πίστεως». Ο Κωνστάντιος, διάδοχος του Μ. Κωνσταντίνου, ήταν πολέμιος της ειδωλολατρίας, απαγόρευσε τις θυσίες και έκλεισε πολλούς ναούς της αρχαίας θρησκείας. Ο Ιουλιανός, διάδοχος του Κωνστάντιου, είχε ειδωλολατρικές αντιλήψεις. Η ελληνική παιδεία του και το γεγονός της δολοφονίας του πατέρα του από τον Κωνστάντιο τον είχαν απομακρύνει από το Χριστιανισμό. Η προσπάθεια του Ιουλιανού του παραβάτη όπως ονομάστηκε από την εκκλησία, για την αναβίωση των αρχαίων λατρειών, δεν έφερε αποτέλεσμα καθώς ο χριστιανισμός είχε καθιερωθεί για τα καλά. Το 380 ο Θεοδώσιος με διάταγμά του αναγνώρισε τον Χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία της αυτοκρατορίας δηλώνοντας «επιθυμούμε όλοι οι υπήκοοι από τα διάφορα έθνη να ακολουθούν την Θρησκεία που παραδόθηκε στους Ρωμαίους από τον άγιο απόστολο Πέτρο» . Το 381 εξέδωσε το λεγόμενο «έδικτο κατά των αποστατών» με το οποίο τιμωρούσε με πλήρη στέρηση δικαιωμάτων όλους τους πρώην χριστιανούς που επέστρεφαν στην Εθνική Θρησκεία. Το 382 απαγόρευσε με ποινή θανάτου και δήμευση της περιουσίας των ενόχων Εθνικών κάθε μορφή θυσίας ή μαντικής καθώς και τις απλές επισκέψεις σε αρχαίους Ναούς. Το 384 διέταξε την κατεδάφιση ή το σφράγισμα ειδωλολατρικών Ιερών και υπέγραψε νέα απαγόρευση των θυσιών. Το 392 έθεσε εκτός νόμου όλες τις αρχαίες θρησκείες. Σε όλη την διάρκεια της ηγεμονίας του, εντάθηκαν οι διωγμοί σε βάρος των Εθνικών, δηλαδή των Ελλήνων ή ανθρώπων που ασπάζονταν είτε τον ελληνικό πολιτισμό είτε τις αρχαίες ειδωλολατρικές θρησκείες. Χιλιάδες εθνικοί διαπομπεύτηκαν, φυλακίστηκαν, εκτελέστηκαν και η περιουσία τους δημεύτηκε. Πολλές βιβλιοθήκες κάηκαν, μεγάλος αριθμός βιβλίων (φιλοσοφικών και ελληνικών συγγραμμάτων) ρίχτηκαν δημόσια στην φωτιά. Έκλεισε το Ασκληπιείο της Επιδαύρου, απαγορεύτηκαν οι θεατρικές παραστάσεις, απαγορεύτηκαν οι ολυμπιακοί αγώνες και τα Ελευσίνια μυστήρια, αμέτρητα ελληνικά ιερά γκρεμίστηκαν και στα συντρίμμια τους χτίστηκαν χριστιανικοί ναοί. Ο χριστιανισμός γιγαντώθηκε πάνω στα αποκαΐδια του αρχαιοελληνικού πολιτισμού.

380

Εξάπλωση του Χριστιανισμού

Μετά το διάταγμα των Μεδιολάνων (313) οι Χριστιανοί μπορούσαν να ασκούν ελεύθερα τις θρησκευτικές τους υποχρεώσεις, ωστόσο ανέκυψαν προβλήματα που οφείλονταν σε διαφορετικές ερμηνείες των δογμάτων. Οι παρεκκλίσεις από το ορθό δόγμα ονομάστηκαν αιρέσεις, οι κυριότερες τον 4ο αιώνα οφείλονταν στην ανάγκη να διευκρινιστεί η τρισυπόστατη ενότητα του Θεού, δηλαδή η σχέση Πατέρα και Υιού στην Αγία Τριάδα αλλά και η θέση του Αγίου Πνεύματος. Το πρόβλημα παρουσιάστηκε όταν ο Άρειος, μορφωμένος ιερέας στην Αλεξάνδρεια, διακήρυξε ότι ο Θεός υπήρχε πριν από τον Υιό, άρα ο Χριστός δημιουργήθηκε από τον Πατέρα και είναι κτίσμα του. Η διδασκαλία του Αρείου τάραξε τη γαλήνη της Εκκλησίας, καθώς η αίρεση προσείλκυσε πολλούς οπαδούς.

Τα προβλήματα του χριστιανισμού θεωρήθηκαν από το Μ. Κωνσταντίνο ως προβλήματα του ίδιου του κράτους και για την αντιμετώπιση τους καθιέρωσε το θεσμό των Οικουμενικών Συνόδων. Με την παρουσία του ίδιου κατά την εναρκτήρια συνεδρίαση και με τη συμμετοχή 318 επισκόπων απ' όλη την αυτοκρατορία συγκλήθηκε η Α' Οικουμενική Σύνοδος στη Νίκαια της Βιθυνίας (325). Στη σύνοδο αυτή αποφασίστηκε το «ομοούσιον του Πατρός και του Υιού» και καταδικάστηκαν οι απόψεις του Αρείου. Στη διάρκεια της συνόδου διατυπώθηκε η ορθόδοξη άποψη μέσα στα επτά πρώτα άρθρα του «Συμβόλου της Πίστεως». Ο Κωνστάντιος, διάδοχος του Μ. Κωνσταντίνου, ήταν πολέμιος της ειδωλολατρίας, απαγόρευσε τις θυσίες και έκλεισε πολλούς ναούς της αρχαίας θρησκείας. Ο Ιουλιανός, διάδοχος του Κωνστάντιου, είχε ειδωλολατρικές αντιλήψεις. Η ελληνική παιδεία του και το γεγονός της δολοφονίας του πατέρα του από τον Κωνστάντιο τον είχαν απομακρύνει από το Χριστιανισμό. Η προσπάθεια του Ιουλιανού του παραβάτη όπως ονομάστηκε από την εκκλησία, για την αναβίωση των αρχαίων λατρειών, δεν έφερε αποτέλεσμα καθώς ο χριστιανισμός είχε καθιερωθεί για τα καλά.

Το 380 ο Θεοδώσιος με διάταγμά του αναγνώρισε τον Χριστιανισμό ως επίσημη θρησκεία της αυτοκρατορίας δηλώνοντας «επιθυμούμε όλοι οι υπήκοοι από τα διάφορα έθνη να ακολουθούν την Θρησκεία που παραδόθηκε στους Ρωμαίους από τον άγιο απόστολο Πέτρο» . Το 381 εξέδωσε το λεγόμενο «έδικτο κατά των αποστατών» με το οποίο τιμωρούσε με πλήρη στέρηση δικαιωμάτων όλους τους πρώην χριστιανούς που επέστρεφαν στην Εθνική Θρησκεία. Το 382 απαγόρευσε με ποινή θανάτου και δήμευση της περιουσίας των ενόχων Εθνικών κάθε μορφή θυσίας ή μαντικής καθώς και τις απλές επισκέψεις σε αρχαίους Ναούς. Το 384 διέταξε την κατεδάφιση ή το σφράγισμα ειδωλολατρικών Ιερών και υπέγραψε νέα απαγόρευση των θυσιών. Το 392 έθεσε εκτός νόμου όλες τις αρχαίες θρησκείες. Σε όλη την διάρκεια της ηγεμονίας του, εντάθηκαν οι διωγμοί σε βάρος των Εθνικών, δηλαδή των Ελλήνων ή ανθρώπων που ασπάζονταν είτε τον ελληνικό πολιτισμό είτε τις αρχαίες ειδωλολατρικές θρησκείες. Χιλιάδες εθνικοί διαπομπεύτηκαν, φυλακίστηκαν, εκτελέστηκαν και η περιουσία τους δημεύτηκε. Πολλές βιβλιοθήκες κάηκαν, μεγάλος αριθμός βιβλίων (φιλοσοφικών και ελληνικών συγγραμμάτων) ρίχτηκαν δημόσια στην φωτιά. Έκλεισε το Ασκληπιείο της Επιδαύρου, απαγορεύτηκαν οι θεατρικές παραστάσεις, απαγορεύτηκαν οι ολυμπιακοί αγώνες και τα Ελευσίνια μυστήρια, αμέτρητα ελληνικά ιερά γκρεμίστηκαν και στα συντρίμμια τους χτίστηκαν χριστιανικοί ναοί. Ο χριστιανισμός γιγαντώθηκε πάνω στα αποκαΐδια του αρχαιοελληνικού πολιτισμού.