ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ   Η ΙΣΤΟΡΙΑ

284

Αυτοκρατορία
σε κρίση
Μετά το θάνατο του Μάρκου Αυρήλιου το 180 υπήρξε πρόβλημα διαδοχής, ένα κενό εξουσίας που θα προκαλέσει τα επόμενα χρόνια μια μεγάλη διοικητική, κοινωνική και οικονομική κρίση. Για 2 αιώνες είχε λειτουργήσει το σύστημα του Οκταβιανού, ο αυτοκράτορας να συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος των εξουσιών και η σύγκλητος, που εκπροσωπούσε ό,τι είχε απομείνει από την περίοδο της Δημοκρατίας, να προσπαθεί να περιορίσει την αυτοκρατορική ισχύ. Μετά τον Μάρκο Αυρήλιο και ειδικότερα μετά το 193 που έγινε αυτοκράτορας ο Σεπτίμιος Σεβήρος με την υποστήριξη του στρατού, έχοντας παραμερίσει τη σύγκλητο, ο στρατός αναδείχτηκε στον παράγοντα που ανεβοκατέβαζε αυτοκράτορες. Η αυτοκρατορική φρουρά διαγκωνιζόταν για την επιβολή της δικής της επιλογής με συνέπεια τη συχνή διαδοχή αυτοκρατόρων καθώς και την ταυτόχρονη διεκδίκηση του θρόνου από πολλούς υποψήφιους και σε διαφορετικά σημεία της αυτοκρατορίας. Ως αποτέλεσμα, επικράτησε στρατιωτική αναρχία και χάθηκε η τάξη και η ασφάλεια που παρείχε το ρωμαϊκό κράτος στους υπηκόους του. Ορισμένες μεταρρυθμιστικές προσπάθειες, όπως αυτή του 212 με την οποία δόθηκαν τα προνόμια του Ρωμαίου πολίτη σε όλους τους ελεύθερους κατοίκους, μετατρέποντας την αυτοκρατορία απο ρωμαική σε οικουμενική, δεν είχε αποτέλεσμα.

ΠΑΛΜΥΡΑ
Photo
Η εξασθένηση της κεντρικής εξουσίας και οι αποσχιστικές τάσεις συνοριακών επαρχιών διευκόλυναν τις επιδρομές λαών που κατοικούσαν έξω από τα ευρωπαϊκά και τα ανατολικά σύνορα της αυτοκρατορίας. Γερμανικά φύλα, όπως οι Φράγκοι, οι Σάξονες, οι Αλαμανοί και άλλοι, ξεκίνησαν να κάνουν επιδρομές και λεηλασίες κοντά στα σύνορα και να επιστρέφουν στα εδάφη τους. Οι Γότθοι πέρασαν το Δούναβη και μαζί τους Έρουλους έφτασαν μέχρι τη Ν. Ελλάδα και λεηλάτησαν την Αθήνα, την Κόρινθο, το Αργός και τη Σπάρτη (267-268). Οι Φράγκοι έφτασαν μέχρι τις ακτές της Ισπανίας ενώ οι Πέρσες στην Ανατολή αντιμετώπισαν τα ρωμαϊκά στρατεύματα και αιχμαλώτισαν τον αυτοκράτορα το 260. Μεταξύ 268 και 270 η σύμμαχος της Ρώμης στην Ανατολή και βασίλισσα της Παλμύρας, Ζηνοβία, έφτιαξε ένα ανεξάρτητο κράτος προσαρτώντας αρκετές Ρωμαϊκές επαρχίες, μέχρι να σταλεί στρατός να την αντιμετωπίσει.

TΑ ΤΕΙΧΗ ΤΟΥ ΠΑΛΑΤΙΟΥ ΤΟΥ ΔΙΟΚΛΗΤΙΑΝΟΥ ΣΤΟ ΣΠΛΙΤ
Photo
Οι περισσότεροι Αυτοκράτορες τον 3ο αιώνα κατάγονταν από τις επαρχίες και δεν είχαν ουσιαστικούς δεσμούς με τη Ρώμη. Από αυτούς πολλοί ήταν από την Ιλλυρία, γι’ αυτό, αυτή η περίοδος 235- 284 ονομάζεται περίοδος των Ιλλυριών Αυτοκρατόρων. Το 284 ανήλθε στο θρόνο ο Διοκλητιανός, ένας στρατιωτικός ταπεινής καταγωγής από την Διόκλεια της Δαλματίας ο οποίος αντιλήφτηκε ότι η Αυτοκρατορία ήταν πολύ μεγάλη για να διοικείται από έναν άνθρωπο και πραγματοποίησε μια ευρεία σειρά μεταρρυθμίσεων.

Photo
Λόγω της απέραντης έκτασης του κράτους αποφάσισε να μοιράσει την εξουσία. Κυβέρνησε το ανατολικό τμήμα της Αυτοκρατορίας και έδωσε τη διοίκηση του δυτικού σ’ έναν αφοσιωμένο στρατιωτικό, το Μαξιμιανό. Στη συνέχεια ο καθένας τους παραχώρησε τη διοίκηση του μισού του μεριδίου σε έναν συνάρχοντα, ο Διοκλητιανός στο Γαλέριο και ο Μαξιμιανός στον Κωνστάντιο το Χλωρό. Έτσι η Αυτοκρατορία μοιράστηκε ουσιαστικά σε τέσσερα διαφορετικά κέντρα. Η Ρώμη στην οποία βρισκόταν η σύγκλητος παρέμενε θεωρητικά η πρωτεύουσα της Αυτοκρατορίας ωστόσο ο Διοκλητιανός είχε τη γενική εποπτεία της διοίκησης του κράτους. Το σύστημα ονομάστηκε Τετραρχία και λειτούργησε άψογα όσο καιρό επέβλεπε την κατάσταση ο Διοκλητιανός. Όταν αποσύρθηκε από το θρόνο το 305, οι αυξημένες φιλοδοξίες των συναρχόντων προκάλεσαν πολέμους ανάμεσα τους με αποτέλεσμα την αλληλοεξόντωσή τόσο την δική τους όσο και του ρωμαικού στρατού.