ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ Η ΙΣΤΟΡΙΑ 1789 Γαλλική Επανάσταση
Οι διάδοχοι του βασιλιά Ήλιου, (Λουδοβίκου 14ου), εξακολούθησαν να ζουν μέσα σε επιδεικτική πολυτέλεια και σπατάλη την ώρα που τα ταμεία της Γαλλίας άδειαζαν λόγω των πολέμων, και ενώ η αριστοκρατία και ο κλήρος εξαιρούνταν από τους φόρους, η μεσαία τάξη και οι φτωχοί υπέφεραν από τα διαρκώς αυξανόμενα βάρη. Κακές σοδιές κατά την δεκαετία του 1780 επιδείνωσαν την κατάσταση, οι τιμές των αγαθών αυξήθηκαν και μεγάλα τμήματα του πληθυσμού βρέθηκαν να πεθαίνουν από πείνα. Το 1789 οι αστοί ηγέτες της μεσαίας (τρίτης) τάξης, η οποία ήταν αποκλεισμένη από την λήψη αποφάσεων παρά την οικονομική της ανάπτυξη, απαίτησαν ίσα δικαιώματα για όλους τους πολίτες. Η αριστοκρατία και ο κλήρος αρνήθηκαν και εκείνοι αυτοανακηρύχθηκαν σε Εθνοσυνέλευση. Ο βασιλιάς διέταξε την διάλυσή τους όμως στις 20 Ιουνίου ορκίστηκαν να μη διαλυθούν αν δεν δοθεί Σύνταγμα στη χώρα. ΓΚΡΑΒΟΥΡΑ ΕΠΟΧΗΣ, Ο ΧΩΡΙΚΟΣ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΤΩΜΕΝΟΣ ΜΕ ΙΕΡΕΑ ΚΑΙ ΕΥΓΕΝΗ Στις 14 Ιουλίου 1789 ο αγανακτισμένος από την ανέχεια λαός του Παρισιού ξεχύθηκε στους δρόμους και κατέλαβε την Βασίλη, το φρούριο όπου φυλακιζόταν οι εχθροί του βασιλιά. Έτσι ξεκίνησε η Γαλλική Επανάσταση. Στην ύπαιθρο χωρικοί πυρπόλησαν αρχοντικά, κατέστρεψαν μοναστήρια και κατοικίες επισκόπων και δολοφόνησαν όσους ευγενείς τολμούσαν να αντισταθούν. Στις 5 Οκτωβρίου οι γυναίκες διαμαρτυρόμενες για την τεράστια αύξηση της τιμής του ψωμιού έκαναν πορεία ως τις Βερσαλλίες, την κατοικία του βασιλιά, και ζήτησαν ακρόαση. Δεν έγιναν δεχτές και κόσμος ξεκίνησε να συρρέει έξω από τα κάγκελα, μέχρι που επιτέθηκαν, σκότωσαν τους φρουρούς και μπήκαν στα ανάκτορα, αναγκάζοντας την βασιλική οικογένεια να μεταφερθεί υπό επιτήρηση στο Παρίσι, στα ανάκτορα του Κεραμικού. Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΟΥ ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΛΑΟΥ Η εθνοσυνέλευση με συνοπτικές διαδικασίες ψήφισε την κατάργηση των φεουδαρχικών προνομίων, την δήμευση της εκκλησιαστικής περιουσίας και το μοίρασμα της στον λαό, τον διαχωρισμό της χώρας σε 83 περιφέρειες, διοικούμενους από δημοκρατικά εκλεγμένους εκπροσώπους. Χωρίς χρονοτριβή, δημοσίευσε την "Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη" με το πρώτο άρθρο να αναφέρει: Οι άνθρωποι γεννιούνται και παραμένουν ελεύθεροι, με ίσα δικαιώματα. Η ελευθερία του λόγου, η ανεξιθρησκία και η ελευθεροτυπία διακηρύχθηκαν απαραβίαστες, όπως και το δικαίωμα των πολιτών για ίση μεταχείριση στα δικαστήρια. Κανείς δεν μπορούσε πλέον να φυλακιστεί ή να υποστεί οποιαδήποτε ποινή παρά μόνο σύμφωνα με το νόμο. Δύο χρόνια αργότερα, ψηφίστηκε το Σύνταγμα το οποίο καθιέρωνε την συνταγματική μοναρχία. Την εκτελεστική εξουσία ασκούσε ο βασιλιάς και την νομοθετική η Συνέλευση. Τρίτη εξουσία αναγνωριζόταν η δικαστική, της οποίας οι υπάλληλοι και οι δικαστές θα εκλέγονταν και δε θα διορίζονταν από τον βασιλιά, όπως συνέβαινε προηγουμένως. Κλήρος και εξόριστοι ευγενείς, ζήτησαν βοήθεια από την Αυστρία και την Πρωσία, όλες οι Ευρωπαϊκές δυνάμεις τάχτηκαν κατά της Γαλλίας και των επαναστατών απαιτώντας την παλινόρθωση της μοναρχίας. Το 1792 Πρώσοι και Αυστριακοί είχαν περάσει τα σύνορα και απειλούσαν το Παρίσι. Μπροστά στον κίνδυνο οι επαναστάτες συνασπίστηκαν και οι ηγέτες τους αποφάσισαν μέτρα εναντίον των φιλομοναρχικών, με τα οποία, πολλοί ευγενείς καρατομήθηκαν ώστε να μην έχουν βοήθεια οι εξωτερικοί εχθροί από το εσωτερικό. Στις 21 Σεπτεμβρίου 1972 ανακηρύχθηκε δημοκρατία, με κατάργηση της βασιλείας. Ο βασιλιάς δικάστηκε και στάλθηκε στην λαιμητόμο όπως και αργότερα και η βασίλισσα. Εξεγέρσεις ξεκίνησαν τότε κατά της Επανάστασης και για να παταχθεί η αντεπανάσταση, συγκροτήθηκε η Επιτροπή Εθνικής Σωτηρίας και το Επαναστατικό Δικαστήριο που δίκαζε και καταδίκαζε σε θάνατο όλους όσους συνωμοτούσαν κατά της επανάστασης. Αντιφρονούντες, βασιλόφρονες, μετριοπαθείς, αναρχικοί, κλέφτες, ύποπτοι, άνδρες, γυναίκες, ακόμη και παιδιά στάλθηκαν με συνοπτικές διαδικασίες στην λαιμητόμο, σε μια εποχή που έμεινε με την ονομασία εποχή της τρομοκρατίας. ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Ειδικά από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο του 1794, η κατάσταση ξέφυγε από κάθε έλεγχο. Με νόμο αφαιρέθηκε από τους κατηγορουμένους το δικαίωμα της υπεράσπισης, και μόνο τον Ιούλιο διατάχθηκαν στο Παρίσι 2400 εκτελέσεις. Μέσα στο χάος που επικρατούσε κανένας δεν ήξερε αν θα ήταν το επόμενο θύμα στη γκιλοτίνα, σε ένα περιβάλλον μηχανορραφιών, συκοφαντιών και πολιτικής ίντριγκας. Υπολογίζεται σε ένα τετράμηνο έχασαν τη ζωή τους πάνω από 35.000 άτομα. Ταυτόχρονα πραγματοποιήθηκε μια εκπληκτικά επιτυχημένη αναδιοργάνωση του στρατού, η Γαλλία κατάφερε να αντιμετωπίσει με επιτυχία την Αγγλία, Ολλανδία, Ισπανία, Πρωσία και Αυστρία. Την ίδια περίοδο η Συνέλευση ενέκρινε ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις. Ανάμεσα στις σημαντικότερες ήταν η κατάργηση της δουλείας στις γαλλικές αποικίες και η απαγόρευση της προσωποκράτησης για χρέη. Η ιδιοκτησία των εχθρών της επανάστασης δημεύτηκε προς όφελος του κράτους και των κατώτερων τάξεων. Καθορίστηκαν με νόμο μέγιστα όρια τιμών για το σιτάρι και άλλα αγαθά πρώτης ανάγκης. Όσον αφορά την θρησκεία, έγινε προσπάθεια να καταργηθεί ο Χριστιανισμός και να αντικατασταθεί από τη λατρεία της λογικής. Ο πρωτεργάτης της τρομοκρατίας Ροβεσπιέρος έλεγε πως «η μαλθακότητα προς τους προδότες θα μας καταστρέψει όλους», τελικά η τρομοκρατία τερματίστηκε με τον αποκεφαλισμό του Ροβεσπιέρου και των στενών τους συνεργατών στις 27 Ιουλίου του 1794. Η νέα εθνοσυνέλευση συγκροτήθηκε από ανθρώπους μετριοπαθών τάσεων και έτσι κατέστη δυνατή η επιστροφή ιερέων, φιλοβασιλικών και άλλων φυγάδων από το εξωτερικό. Το 1795 ψηφίστηκε νέο σύνταγμα, που παρείχε δικαίωμα ψήφου σε όλους τους ενήλικες άνδρες που ήξεραν να διαβάζουν και να γράφουν και περιελάμβανε όχι μόνο τα δικαιώματα, αλλά και τα καθήκοντα του πολίτη, με ρητή αναφορά στο ότι ολόκληρη η κοινωνική τάξη στηρίζεται στη διατήρηση της ιδιοκτησίας. Η διακυβέρνηση της χώρας ανατέθηκε σε ένα εκλεγμένο πενταμελές σώμα με την ονομασία "Διευθυντήριο". Το Διευθυντήριο διαλύθηκε το 1799 μετά από πολιτικές ανωμαλίες και πραξικοπήματα. Ένα τέτοιο πραξικόπημα έδωσε την ευκαιρία σε έναν λαοφιλή, φιλόδοξο και ικανό νέο στρατηγό, τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη να πάρει την κατάσταση στα χέρια του και να στεφθεί αργότερα αυτοκράτορας ώστε να κυβερνήσει τη Γαλλία μέχρι το 1815. Η Γαλλική Επανάσταση αποτελεί την κοινωνική επανάσταση που κατάργησε την απόλυτη μοναρχία στη Γαλλία, γκρέμισε το φεουδαρχικό σύστημα, σταμάτησε τις αυθαιρεσίες των ευγενών και ώθησε σε αναδιοργάνωση ακόμη και την ίδια τη ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Με το σύνθημά της "ελευθερία, ισότητα, αδελφοσύνη" ενέπνευσε τους λαούς όλης της Ευρώπης στο να παλέψουν ενάντια στην εκμετάλλευση και την απολυταρχική μοναρχία.

1789

Γαλλική
Επανάσταση

Οι διάδοχοι του βασιλιά Ήλιου, (Λουδοβίκου 14ου), εξακολούθησαν να ζουν μέσα σε επιδεικτική πολυτέλεια και σπατάλη την ώρα που τα ταμεία της Γαλλίας άδειαζαν λόγω των πολέμων, και ενώ η αριστοκρατία και ο κλήρος εξαιρούνταν από τους φόρους, η μεσαία τάξη και οι φτωχοί υπέφεραν από τα διαρκώς αυξανόμενα βάρη. Κακές σοδιές κατά την δεκαετία του 1780 επιδείνωσαν την κατάσταση, οι τιμές των αγαθών αυξήθηκαν και μεγάλα τμήματα του πληθυσμού βρέθηκαν να πεθαίνουν από πείνα. Το 1789 οι αστοί ηγέτες της μεσαίας (τρίτης) τάξης, η οποία ήταν αποκλεισμένη από την λήψη αποφάσεων παρά την οικονομική της ανάπτυξη, απαίτησαν ίσα δικαιώματα για όλους τους πολίτες. Η αριστοκρατία και ο κλήρος αρνήθηκαν και εκείνοι αυτοανακηρύχθηκαν σε Εθνοσυνέλευση. Ο βασιλιάς διέταξε την διάλυσή τους όμως στις 20 Ιουνίου ορκίστηκαν να μη διαλυθούν αν δεν δοθεί Σύνταγμα στη χώρα.

ΓΚΡΑΒΟΥΡΑ ΕΠΟΧΗΣ, Ο ΧΩΡΙΚΟΣ ΕΙΝΑΙ ΦΟΡΤΩΜΕΝΟΣ ΜΕ ΙΕΡΕΑ ΚΑΙ ΕΥΓΕΝΗ

Στις 14 Ιουλίου 1789 ο αγανακτισμένος από την ανέχεια λαός του Παρισιού ξεχύθηκε στους δρόμους και κατέλαβε την Βασίλη, το φρούριο όπου φυλακιζόταν οι εχθροί του βασιλιά. Έτσι ξεκίνησε η Γαλλική Επανάσταση. Στην ύπαιθρο χωρικοί πυρπόλησαν αρχοντικά, κατέστρεψαν μοναστήρια και κατοικίες επισκόπων και δολοφόνησαν όσους ευγενείς τολμούσαν να αντισταθούν. Στις 5 Οκτωβρίου οι γυναίκες διαμαρτυρόμενες για την τεράστια αύξηση της τιμής του ψωμιού έκαναν πορεία ως τις Βερσαλλίες, την κατοικία του βασιλιά, και ζήτησαν ακρόαση. Δεν έγιναν δεχτές και κόσμος ξεκίνησε να συρρέει έξω από τα κάγκελα, μέχρι που επιτέθηκαν, σκότωσαν τους φρουρούς και μπήκαν στα ανάκτορα, αναγκάζοντας την βασιλική οικογένεια να μεταφερθεί υπό επιτήρηση στο Παρίσι, στα ανάκτορα του Κεραμικού.

Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΤΟΥ ΓΑΛΛΙΚΟΥ ΛΑΟΥ

Η εθνοσυνέλευση με συνοπτικές διαδικασίες ψήφισε την κατάργηση των φεουδαρχικών προνομίων, την δήμευση της εκκλησιαστικής περιουσίας και το μοίρασμα της στον λαό, τον διαχωρισμό της χώρας σε 83 περιφέρειες, διοικούμενους από δημοκρατικά εκλεγμένους εκπροσώπους. Χωρίς χρονοτριβή, δημοσίευσε την "Διακήρυξη των δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη" με το πρώτο άρθρο να αναφέρει: Οι άνθρωποι γεννιούνται και παραμένουν ελεύθεροι, με ίσα δικαιώματα. Η ελευθερία του λόγου, η ανεξιθρησκία και η ελευθεροτυπία διακηρύχθηκαν απαραβίαστες, όπως και το δικαίωμα των πολιτών για ίση μεταχείριση στα δικαστήρια. Κανείς δεν μπορούσε πλέον να φυλακιστεί ή να υποστεί οποιαδήποτε ποινή παρά μόνο σύμφωνα με το νόμο. Δύο χρόνια αργότερα, ψηφίστηκε το Σύνταγμα το οποίο καθιέρωνε την συνταγματική μοναρχία. Την εκτελεστική εξουσία ασκούσε ο βασιλιάς και την νομοθετική η Συνέλευση. Τρίτη εξουσία αναγνωριζόταν η δικαστική, της οποίας οι υπάλληλοι και οι δικαστές θα εκλέγονταν και δε θα διορίζονταν από τον βασιλιά, όπως συνέβαινε προηγουμένως.

Κλήρος και εξόριστοι ευγενείς, ζήτησαν βοήθεια από την Αυστρία και την Πρωσία, όλες οι Ευρωπαϊκές δυνάμεις τάχτηκαν κατά της Γαλλίας και των επαναστατών απαιτώντας την παλινόρθωση της μοναρχίας. Το 1792 Πρώσοι και Αυστριακοί είχαν περάσει τα σύνορα και απειλούσαν το Παρίσι. Μπροστά στον κίνδυνο οι επαναστάτες συνασπίστηκαν και οι ηγέτες τους αποφάσισαν μέτρα εναντίον των φιλομοναρχικών, με τα οποία, πολλοί ευγενείς καρατομήθηκαν ώστε να μην έχουν βοήθεια οι εξωτερικοί εχθροί από το εσωτερικό. Στις 21 Σεπτεμβρίου 1972 ανακηρύχθηκε δημοκρατία, με κατάργηση της βασιλείας. Ο βασιλιάς δικάστηκε και στάλθηκε στην λαιμητόμο όπως και αργότερα και η βασίλισσα. Εξεγέρσεις ξεκίνησαν τότε κατά της Επανάστασης και για να παταχθεί η αντεπανάσταση, συγκροτήθηκε η Επιτροπή Εθνικής Σωτηρίας και το Επαναστατικό Δικαστήριο που δίκαζε και καταδίκαζε σε θάνατο όλους όσους συνωμοτούσαν κατά της επανάστασης. Αντιφρονούντες, βασιλόφρονες, μετριοπαθείς, αναρχικοί, κλέφτες, ύποπτοι, άνδρες, γυναίκες, ακόμη και παιδιά στάλθηκαν με συνοπτικές διαδικασίες στην λαιμητόμο, σε μια εποχή που έμεινε με την ονομασία εποχή της τρομοκρατίας.

ΕΠΟΧΗ ΤΗΣ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΙΑΣ

Ειδικά από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο του 1794, η κατάσταση ξέφυγε από κάθε έλεγχο. Με νόμο αφαιρέθηκε από τους κατηγορουμένους το δικαίωμα της υπεράσπισης, και μόνο τον Ιούλιο διατάχθηκαν στο Παρίσι 2400 εκτελέσεις. Μέσα στο χάος που επικρατούσε κανένας δεν ήξερε αν θα ήταν το επόμενο θύμα στη γκιλοτίνα, σε ένα περιβάλλον μηχανορραφιών, συκοφαντιών και πολιτικής ίντριγκας. Υπολογίζεται σε ένα τετράμηνο έχασαν τη ζωή τους πάνω από 35.000 άτομα.

Ταυτόχρονα πραγματοποιήθηκε μια εκπληκτικά επιτυχημένη αναδιοργάνωση του στρατού, η Γαλλία κατάφερε να αντιμετωπίσει με επιτυχία την Αγγλία, Ολλανδία, Ισπανία, Πρωσία και Αυστρία. Την ίδια περίοδο η Συνέλευση ενέκρινε ριζοσπαστικές μεταρρυθμίσεις. Ανάμεσα στις σημαντικότερες ήταν η κατάργηση της δουλείας στις γαλλικές αποικίες και η απαγόρευση της προσωποκράτησης για χρέη. Η ιδιοκτησία των εχθρών της επανάστασης δημεύτηκε προς όφελος του κράτους και των κατώτερων τάξεων. Καθορίστηκαν με νόμο μέγιστα όρια τιμών για το σιτάρι και άλλα αγαθά πρώτης ανάγκης. Όσον αφορά την θρησκεία, έγινε προσπάθεια να καταργηθεί ο Χριστιανισμός και να αντικατασταθεί από τη λατρεία της λογικής.

Ο πρωτεργάτης της τρομοκρατίας Ροβεσπιέρος έλεγε πως «η μαλθακότητα προς τους προδότες θα μας καταστρέψει όλους», τελικά η τρομοκρατία τερματίστηκε με τον αποκεφαλισμό του Ροβεσπιέρου και των στενών τους συνεργατών στις 27 Ιουλίου του 1794. Η νέα εθνοσυνέλευση συγκροτήθηκε από ανθρώπους μετριοπαθών τάσεων και έτσι κατέστη δυνατή η επιστροφή ιερέων, φιλοβασιλικών και άλλων φυγάδων από το εξωτερικό. Το 1795 ψηφίστηκε νέο σύνταγμα, που παρείχε δικαίωμα ψήφου σε όλους τους ενήλικες άνδρες που ήξεραν να διαβάζουν και να γράφουν και περιελάμβανε όχι μόνο τα δικαιώματα, αλλά και τα καθήκοντα του πολίτη, με ρητή αναφορά στο ότι ολόκληρη η κοινωνική τάξη στηρίζεται στη διατήρηση της ιδιοκτησίας. Η διακυβέρνηση της χώρας ανατέθηκε σε ένα εκλεγμένο πενταμελές σώμα με την ονομασία "Διευθυντήριο".

Το Διευθυντήριο διαλύθηκε το 1799 μετά από πολιτικές ανωμαλίες και πραξικοπήματα. Ένα τέτοιο πραξικόπημα έδωσε την ευκαιρία σε έναν λαοφιλή, φιλόδοξο και ικανό νέο στρατηγό, τον Ναπολέοντα Βοναπάρτη να πάρει την κατάσταση στα χέρια του και να στεφθεί αργότερα αυτοκράτορας ώστε να κυβερνήσει τη Γαλλία μέχρι το 1815.

Η Γαλλική Επανάσταση αποτελεί την κοινωνική επανάσταση που κατάργησε την απόλυτη μοναρχία στη Γαλλία, γκρέμισε το φεουδαρχικό σύστημα, σταμάτησε τις αυθαιρεσίες των ευγενών και ώθησε σε αναδιοργάνωση ακόμη και την ίδια τη ρωμαιοκαθολική Εκκλησία. Με το σύνθημά της "ελευθερία, ισότητα, αδελφοσύνη" ενέπνευσε τους λαούς όλης της Ευρώπης στο να παλέψουν ενάντια στην εκμετάλλευση και την απολυταρχική μοναρχία.