ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ   Η ΙΣΤΟΡΙΑ

1347

Μαύρος
θάνατος
Το 1347 οι Μογγόλοι πολιορκούσαν τον οχυρωμένο γενοβέζικο εμπορικό σταθμό της Κάφα στην Κριμαία, όταν ξεκίνησαν να πεθαίνουν σωρηδόν από μια φοβερή αρρώστια. Τους έπιανε πονοκέφαλος, πυρετός, διάρροια, πόνος σε όλο το κορμί και εξάντληση. Μέσα σε δύο ημέρες εμφανιζόταν οιδήματα με την μορφή εξογκωμάτων τα οποία γινόταν μαύρα, άνοιγαν και έσταζαν πύον και αίμα. Σε 3 ή 5 ημέρες από τα πρώτα συμπτώματα, ο ασθενής πέθαινε παραμορφωμένος και με φριχτούς πόνους. Ήταν ο μαύρος θάνατος ή μεγάλος θάνατος ή λοιμός όπως τον ονόμασαν. Σήμερα ξέρουμε ότι ήταν πανώλη (πανούκλα) και είχε ξεκινήσει από την Κίνα το 1334, σκοτώνοντας το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Οι Μογγόλοι είχαν κολλήσει από τους Κινέζους και προτού αποχωρήσουν αποδεκατισμένοι από την Κάφα, χρησιμοποίησαν τους καταπέλτες τους για να πετάξουν τα κορμιά των θυμάτων της πανούκλας μέσα στην πόλη. Οι Γενοβέζοι φύγανε βιαστικά με τις γαλέρες τους για να γλιτώσουν αλλά οι περισσότεροι δεν γλίτωσαν. Και σε κάθε λιμάνι που σταματούσαν (με πρώτο τον Γαλατά της Κωνσταντινούπολης) μετέδιδαν την νόσο. Η βουβωνική πανώλη μεταδιδόταν από τους ψύλλους που παρασιτούσαν στα ποντίκια τα οποία ήταν άφθονα στα πλοία ενώ παράλληλα διαδιδόταν και η πνευμονική πανώλη που εξαπλωνόταν από άτομο σε άτομο με τρομαχτική ταχύτητα και ένα απλό φτέρνισμα. Υπό αυτές τις συνθήκες και λόγω των συνθηκών υγιεινής της εποχής, η πανώλη διαδόθηκε αστραπιαία σε όλη την Ευρώπη κι από κει στην Μέση Ανατολή και βόρεια Αφρική. (Είχε ήδη περάσει από την Ασία)

ΕΞΑΠΛΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΝΩΛΗΣ ΣΤΗΝ ΜΕΣΟΓΕΙΟ
Photo
Οι άνθρωποι έφευγαν μακριά όταν έβλεπαν τα συμπτώματα σε κάποιον ο οποίος συχνά πέθαινε μόνος. Σε πολλές μεγάλες πόλεις ξεκληρίστηκε ο μισός πληθυσμός ενώ στην Φλωρεντία τα ποσοστά θανάτων ήταν ακόμη μεγαλύτερα επειδή οι κάτοικοί της θεώρησαν υπαίτιες τις γάτες και τις έσφαξαν, αφήνοντας ανεξέλεγκτους τους αρουραίους. Μέσα σε όλο αυτόν τον πανικό, ο πάπας ανακήρυξε το 1350 Άγιο Έτος και υποσχέθηκε στους προσκυνητές που θα πήγαιναν στη Ρώμη να δοθεί άμεση πρόσβαση στον παράδεισο χωρίς να χρειαστεί να περάσουν από το καθαρτήριο! Εκατοντάδες χιλιάδες ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα του και οι περισσότεροι πέθαναν από την πανώλη που στο συγκεντρωμένο πλήθος διαδόθηκε σαν φωτιά σε ξερούς θάμνους. Σε περιοχές της Ευρώπης έγιναν διώξεις και σφαγές Εβραίων καθώς τους θεώρησαν κι αυτούς υπαίτιους της αρρώστιας, ειδικά που έβρισκαν ευκαιρία να τους σκοτώνουν για να παίρνουν την περιουσία τους. Αν κανείς περίμενε πως μπροστά στον θάνατο οι άνθρωποι θα ομονοούσαν και θα έδειχναν αλληλεγγύη, αυτό δεν συνέβη παρά μόνο ως εξαίρεση. Στην πραγματικότητα, οι απάτες, οι βανδαλισμοί, οι ληστείες, οι λεηλασίες, αυξήθηκαν δραματικά. Η βία μαινόταν ανεξέλεγκτη στις πόλεις καθώς πολλοί κοιτούσαν πως θα απολαύσουν την ημέρα που έμοιαζε με τελευταία χωρίς να νοιάζονται για τους άλλους. ‘Άλλο κομμάτι του πληθυσμού στράφηκε στο Θεό για βοήθεια. Προσέφεραν όλα τους τα υπάρχοντα στην εκκλησία, ελπίζοντας ότι ο Θεός θα τους προστάτευε από την αρρώστια, ή τουλάχιστον θα τους αντάμειβε με ουράνια ζωή αν πέθαιναν. Έτσι η εκκλησία αύξησε ραγδαία τον ήδη μεγάλο πλούτο της εξαιτίας της πανούκλας. Υπήρξε και το κίνημα των αυτομαστιγούμενων, χιλιάδες άνθρωποι θεωρώντας πως έπρεπε να τιμωρηθούν για να εξιλεωθεί το ανθρώπινο γένος αυτομαστιγώνονταν καθημερινά στους δρόμους και τις πλατείες. Ενδεικτικό της ανθρώπινης ανοησίας είναι το γεγονός πως ο εκατονταετής πόλεμος μεταξύ Γαλλίας και Αγγλίας συνεχιζόταν αδιάκοπα τον καιρό της επιδημίας

Photo
Στα θετικά αυτού του μεγάλου κακού για την ανθρωπότητα, ήταν ότι λόγω της μεγάλης μείωσης του πληθυσμού, αυξήθηκε η ζήτηση του εργατικού δυναμικού με αποτέλεσμα οι μισθοί να διπλασιαστούν και να εξαφανιστεί το φαινόμενο των δουλοπάροικων. Οι λιγοστοί αγρότες που είχαν επιβιώσει, δεν δέχονταν πια να δουλεύουν για έναν άρχοντα οπότε είτε μετανάστευαν στις πόλεις βάζοντας τα θεμέλια για την ανάπτυξη της αστικής κοινωνίας είτε απαίτησαν περισσότερα δικαιώματα και δική τους γη για να παραμείνουν στην επαρχία. Αντιθέτως στην ανατολική Ευρώπη και ειδικά στις περιοχές που δεν επλήγησαν από την πανώλη, όπως την Ρωσία, ο θεσμός της δουλοπαροικίας άντεξε μέχρι και τον 20ο αιώνα.

Η επιδημία της πανώλης έκανε τον κύκλο της και μετά το 1350 άρχισε να εξασθενεί έχοντας σκοτώσει μέσα σε 2 και κάτι χρόνια τουλάχιστον το ένα τέταρτο του πληθυσμού της Ευρώπης (περίπου 25 εκατομμύρια), περισσότερα από 30 εκατομμύρια στην Ασία και έναν άγνωστο αριθμό ανθρώπων σε Μέση Ανατολή και Βόρεια Αφρική.