Ψυχάρης Γιάννης

   ΑΡΧΙΚΗ

Γιάννης Ψυχάρης 1854 έως 1929 (75)

Η εφτυχία, τι είναι; ενέργεια και τίποτις άλλο.

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ

ΤΟ ΤΑΞΙΔΙ ΜΟΥ

Ο ήλιος ανάτελνε τότες στη ζωή μου. Ένας ήλιος μου φαινότανε η Ελλάδα όλη. Μου φώτιζε ο ήλιος την ψυχή. Σα να τον έβλεπα πρώτη φορά, όταν κατέβηκα στην Πόλη, στα Νησιά, στην Αθήνα. Κι ωστόσο τον ήξερα κι από πρώτα εκείνο τον ήλιο, τον ήξερα καλά. Ήτανε ο ήλιος που γνώρισα στην Πόλη παιδί, ένας ήλιος φρέσκος, όχι φλογισμένος, όπως τόνε φαντάζουνται πολλοί. Την άνοιξη, κάποτες και το καλο­καίρι, στο παλιό μας το σπίτι του Γαλατά, στο πέτρινο το σπίτι, από πάνω από τ’ αψηλό το παραθύρι, πρωί πρωί, τον έβλεπα τον ήλιο στο Μπογάζι, τον έβλεπα στα κύματα μέσα να μπαίνει, να λούζεται στα νερά τα διαμαντένια, να χρυσώνει παρέκει τις κορφούλες, και κάποια παράξενη, μυρωδάτη, δρο­σάτη απαχνιά που ανέβαινε ως εμένα με τον αέρα το βελουδέ­νιο, με περέχυνε και με ξυπνούσε.
Ο Γιάννης Ψυχάρης (15 Μαΐου 1854 - 29 Σεπτεμβρίου 1929) ήταν Έλληνας φιλόλογος και συγγραφέας, καθηγητής της Ελληνικής γλώσσας στο Παρίσι, αγωνιστής για την καθιέρωση της δημοτικής ως επίσημη γλώσσα του ελληνικού κράτους. Γεννήθηκε στην Οδησσό, ο πατέρας του ήταν από τους επιφανείς ‘Ελληνες της εποχής, έμπορος και τραπεζίτης από την Χίο . Η μητέρα του πέθανε όταν ήταν 18 μηνών, ο Γιάννης ήταν μοναχοπαίδι. Στα έξι του μετακόμισαν στην Κωνσταντινούπολη και στα 10 τον έστειλε ο πατέρας του στην γιαγιά του στην Γαλλία. Πήγε σε σχολείο στην Μασσαλία και το 1867 μετακόμισαν στο Παρίσι. Το 1872 γράφτηκε στην νομική την οποία εγκατέλειψε χωρίς πτυχίο και το 1877 ξεκίνησε να σπουδάζει φιλολογία και γλωσσολογία στη Σορβόννη. Το 1882 παντρεύτηκε την κόρη του δασκάλου του και το 1885 διορίστηκε καθηγητής μεσαιωνικής και νεοελληνικής φιλολογίας στο Παρίσι. Το 1886 πραγματοποίησε ταξίδι στην Eλλάδα και επιστρέφοντας έγραψε το σημαντικότερο βιβλίο του, “Το Ταξίδι μου” (1888), ένα έργο που έπαιξε σημαντικό ρόλο στο γλωσσικό ζήτημα υπέρ της δημοτικής. Το ταξίδι ήταν γραμμένο με τους αδημοσίευτους μέχρι τότε κανόνες της δημοτικής και αναδείχτηκε σε ορόσημο του αγώνα κατά της καθαρεύουσας.

Το 1903 εκλέχθηκε καθηγητής σε πανεπιστήμιο του Παρισιού ενώ συμμετείχε ενεργά στην πολιτική και κοινωνική ζωή, υποστηρίζοντας ριζοσπαστικές για την εποχή του ιδέες. Υπήρξε συνιδρυτής της γαλλικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου και από το 1907 αντιπρόεδρός της. Έπαιξε σημαντικό ρόλο στην αναθεώρηση της δίκης του στρατηγού Ντρέιφους. Το 1913 χώρισε και ξαναπαντρεύτηκε μια κοπέλα πολύ μικρότερη του. Το 1914 επισκέφτηκε τα Επτάνησα, αλλά επέστρεψε εσπευσμένα στο Παρίσι, λόγω της κήρυξης του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Στον πόλεμο σκοτώθηκαν και οι δύο γιοι του. Το 1925 ταξίδεψε σε πολλές περιοχές της Ελλάδα (Αθήνα, Κρήτη, Μυτιλήνη) και έκανε παντού ομιλίες υπέρ της δημοτικής. Το 1929, ο Γιάννης Ψυχάρης, ο οποίος είχε από χρόνια προβλήματα υγείας ως διαβητικός, πέθανε στο Παρίσι. Η σορός του θάφτηκε, σύμφωνα με την επιθυμία του, στην Χίο. Το συγγραφικό έργο του είναι τόσο λογοτεχνικό (μυθιστορήματα, διηγήματα, θεατρικά έργα) όσο και επιστημονικό, γραμμένο σε ελληνικά, γαλλικά και ιταλικά.