Σόλων

Σόλων -639 έως -559 (80)

Αποφθέγματα Αποσπάσματα

«Τίκτει γαρ κόρος ύβριν, όταν πολύς όλβος έπηται ανθρώποισιν όσοις μη νόος άρτιος ή. Η χόρταση γεννά την ύβρη, όταν πολλά πλούτη πέσουν, σε ανθρώπους που δεν έχουν μετρημένο νου.»

Βιογραφία

Ο Σόλων (639–559 π.Χ.) ήταν Αθηναίος νομοθέτης, φιλόσοφος και ποιητής, μία από τις σημαντικότερες μορφές της αρχαίας Ελλάδας και ένας από τους Επτά Σοφούς της αρχαιότητας. Καταγόταν από αριστοκρατική οικογένεια και έλαβε αξιόλογη μόρφωση. Όταν έχασε μέρος της περιουσίας του, στράφηκε στο εμπόριο και ταξίδεψε στην Αίγυπτο και τη Μικρά Ασία, όπου γνώρισε ξένους πολιτισμούς και μελέτησε τους νόμους και τα πολιτεύματά τους. Επιστρέφοντας στην Αθήνα αξιοποίησε τις γνώσεις του για την αντιμετώπιση των κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων της πόλης. Αρχικά διακρίθηκε ως ποιητής. Με το ελεγειακό ποίημα «Σαλαμίς» παρότρυνε τους Αθηναίους να ανακτήσουν το νησί από τους Μεγαρείς, ενώ στα πολιτικά του ποιήματα εξέφρασε την αγάπη του για την πατρίδα και τη δικαιοσύνη. Το 594 π.Χ., σε μια περίοδο έντονων κοινωνικών συγκρούσεων και με τον κίνδυνο εμφυλίου πολέμου να απειλεί την Αθήνα, οι συμπολίτες του τον επέλεξαν ως νομοθέτη και συμφιλιωτή, παραχωρώντας του έκτακτες εξουσίες. Οι νόμοι που θέσπισε αποτέλεσαν σταθμό στην πολιτική ιστορία της Αθήνας. Χώρισε τους πολίτες σε τέσσερις τάξεις με βάση την περιουσία τους και καθόρισε τα πολιτικά δικαιώματα και τις υποχρεώσεις κάθε τάξης. Δημιούργησε τη Βουλή των Τετρακοσίων και ενίσχυσε τον ρόλο της Ηλιαίας, του λαϊκού δικαστηρίου. Παράλληλα προχώρησε σε οικονομικές και κοινωνικές μεταρρυθμίσεις, ρύθμισε ζητήματα εμπορίου, στρατιωτικής οργάνωσης και καθημερινής ζωής των πολιτών. Η σημαντικότερη μεταρρύθμισή του ήταν η σεισάχθεια, με την οποία καταργήθηκαν τα χρέη που οδηγούσαν τους πολίτες στη δουλεία και απαγορεύτηκε ο δανεισμός με ενέχυρο την προσωπική ελευθερία. Θέσπισε επίσης τον θεσμό της διαθήκης, μέτρα κοινωνικής πρόνοιας, κανόνες για την προστασία της οικογένειας και υποχρέωσε τους γονείς να διδάσκουν στα παιδιά τους κάποιο επάγγελμα. Επίσης θεωρούσε καθήκον κάθε πολίτη να συμμετέχει στα κοινά και να μην παραμένει αδιάφορος απέναντι στα δημόσια ζητήματα. Παρότι οι μεταρρυθμίσεις του δεν ικανοποίησαν πλήρως ούτε τους φτωχούς ούτε τους αριστοκράτες, συνέβαλαν στην κοινωνική ειρήνη και έθεσαν τα θεμέλια για την ανάπτυξη της αθηναϊκής δημοκρατίας. Μετά τη θέσπιση των νόμων του εγκατέλειψε την Αθήνα για αρκετά χρόνια, ώστε να αποφύγει τις πιέσεις για την τροποποίησή τους. Ταξίδεψε σε πολλές χώρες του τότε γνωστού κόσμου και, όταν επέστρεψε, είδε το έργο του να αναγνωρίζεται από τους συμπολίτες του.