Βιογραφία
Ο Γιαν Πίτερζουν Σβέελινκ (Jan Pieterszoon Sweelinck, ολλανδικά: /ˈjɑːn ˈpiːtərsoʊn ˈsweɪlɪŋk, 1562 – 1621) ήταν Ολλανδός συνθέτης, οργανίστας και μουσικοπαιδαγωγός, από τους σημαντικότερους Ολλανδούς συνθέτες, από τους πρώτους μεγάλους Ευρωπαίους συνθέτες που έγραψαν μουσική για πληκτροφόρα όργανα, με το έργο του να γεφυρώνει το διάστημα μεταξύ Αναγέννησης και Μπαρόκ
Ο Γιαν Σβέελινκ γεννήθηκε στο Ντέβεντερ της κεντρικής Ολλανδίας, τον Απρίλιο ή Μάιο του 1562. Ήταν το μεγαλύτερο από τα τέσσερα παιδιά, ο πατέρας του ήταν οργανίστας και ιερέας, η μητέρα του προερχόταν από προεξάρχουσα οικογένεια της πόλης, και για αυτό τα παιδιά κρατήσανε το επώνυμο της μητέρας τους, (Σβέελιγκ).
Ο Γιαν έλαβε τα πρώτα μαθήματα μουσικής από τον πατέρα του, ο οποίος είχε χρηματίσει οργανίστας στην περιοχή της πόλης Κάιζερβερτ. Η οικογένεια εγκαταστάθηκε στο Άμστερνταμ το 1564, ο πατέρας τους διορίστηκε οργανίστας στην περίφημη Παλαιά Εκκλησία (Oude Kerk) της πόλης. Ο Γιαν, έλαβε εγκύκλια εκπαίδευση από τον καθολικό πάστορα της Παλαιάς Εκκλησίας όμως τα μαθήματα σταμάτησαν το 1578 καθώς εκείνος αναγκάστηκε να φύγει από την πόλη μετά την Μεταρρύθμιση του Άμστερνταμ και την επακόλουθη αλλαγή θρησκεύματος στον Καλβινισμό. Άγνωστο παραμένει, κοντά σε ποιον δάσκαλο ανέπτυξε ο Σβέελινκ την τεράστια ικανότητα του να συνθέτει καθώς το υψηλό επίπεδο των συνθέσεών του δεν θα ήταν δυνατό να επιτευχθεί με αυτοδιδασκαλία.
Ο Γιαν ξεκίνησε να εργάζεται ως οργανίστας στην παλιά εκκλησία γύρω στο 1577, εμφανίζεται καταχωρημένος από το 1580 και κατείχε αυτό πόστο για το υπόλοιπο της ζωής του. Το 1685 πέθανε κι η μητέρα του -ο πατέρας είχε ήδη πεθάνει- και ο Γιαν ανέλαβε την ευθύνη για τον μικρότερο αδελφό και την αδελφή του. Παντρεύτηκε το 1590 κι έκανε 6 παιδιά, ζώντας όλη του την ζωή στο Άμστερνταμ, από όπου ταξίδευε μόνο περιστασιακά σε άλλες πόλεις για επαγγελματικές δραστηριότητες, κυρίως για να επιθεωρήσει εκκλησιαστικά όργανα και να δώσει συμβουλές για την κατασκευή ή την ανακαίνισή τους. Η δημοτικότητά του ως συνθέτη, εκτελεστή και δάσκαλου ήταν, σταθερά, αυξανόμενη κατά τη διάρκεια της ζωής του, με τους σύγχρονούς του να τον αποκαλούν «Ορφέα του Άμστερνταμ», ενώ ακόμη και οι αρχές της πόλης έφερναν συχνά σημαντικούς επισκέπτες για να ακούσουν τους αυτοσχεδιασμούς του. Η εργασιακή ενασχόληση του Σβέελινκ τού παρείχε αρκετό χρόνο για διδασκαλία και σύνθεση, έγινε τόσο διάσημος για την διδασκαλία όσο και για τις συνθέσεις του. Οι μαθητές του Σβέελινκ συμπεριελάμβαναν τον πυρήνα αυτού που επρόκειτο να αποτελέσει την επονομαζόμενη Σχολή της Βόρειας Γερμανίας για το εκκλησιαστικό όργανο, επηρεάζοντας ακόμη και τον Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ.
Ο Σβέελινκ πέθανε από άγνωστη αιτία στις 16 Οκτωβρίου 1621 και ενταφιάστηκε στη Παλαιά Εκκλησία του Άμστερνταμ. Ο μεγαλύτερος από τους γιους του, τον διαδέχτηκε στη θέση του οργανίστα στην Παλαιά Εκκλησία.