ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Παπανούτσος 1900 έως 1982 (82)

Ο άλλος παίρνει από σένα όχι αυτό που του δίνεις, αλλά αυτό που μπορεί...


ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ

Πρακτική Φιλοσοφία


Φιλία


Απομνημονεύματα



Ο Ευάγγελος Παπανούτσος (1900 – 1982) ήταν Έλληνας παιδαγωγός, φιλόσοφος και δοκιμιογράφος, σε αυτόν οφείλεται η κυριότερη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του σύγχρονου ελληνικού κράτους με την καθιέρωση της δημοτικής και της δωρεάν παιδείας. Γεννήθηκε στον Πειραιά στις 27 Ιουλίου του 1900, με καταγωγή από το Σοπωτό Αχαίας, από το 1915 ως το 1919 φοίτησε στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχασε τον πατέρα του σε νεαρή ηλικία και υπηρέτησε μειωμένη στρατιωτική θητεία ως προστάτης οικογενείας.

Το 1920 εργάστηκε ως καθηγητής στη Μάνη και το διάστημα 1921-1923 στο Αβερώφειο Γυμνάσιο Αλεξάνδρειας. Την τριετία 1924-1927, με υποτροφία ενός πλούσιου ομογενή Έλληνα, έκανε μεταπτυχιακές σπουδές φιλοσοφίας και παιδαγωγικής στη Γερμανία και τη Γαλλία. Το 1927 ονομάστηκε διδάκτορας με διατριβή πάνω στον Πλάτωνα. Την περίοδο αυτή συμβαίνει η μεγάλη αλλαγή της ζωής του, όπως τη χαρακτηρίζει στα απομνημονεύματά του, με την οριστική εγκατάλειψη της καθαρεύουσας, τη στράτευση στον εκπαιδευτικό δημοτικισμό και την αναθεώρηση των φιλοσοφικών του Ιδεών.

Από το 1927 δίδαξε και πάλι (και μέχρι το 1930) στο Γυμνάσιο της Αλεξάνδρειας. Το 1931 επέστρεψε στην Ελλάδα και στάλθηκε από το Υπουργείο Παιδείας να ιδρύσει το Διδασκαλείο Μυτιλήνης. Το 1934-1936 διατέλεσε Διευθυντής στην Παιδαγωγική Ακαδημία Αλεξανδρούπολης και τα έτη 1937 -1938 υποδιευθυντής και διευθυντής της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Ιωαννίνων . Το 1938-1939 ήταν καθηγητής στη Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία , το 1939-1943 Διευθυντής στην Παιδαγωγική Ακαδημία Τρίπολης, το 1943-1944 διευθυντής στη Ράλλειο Παιδαγωγική Ακαδημία Πειραιά. Μετά την απελευθέρωση της χώρας διορίστηκε Γενικός Διευθυντής (1944-1946) και αργότερα (1950 και 1963) Γενικός Γραμματέας στο Υπουργείο Παιδείας από τον τότε πρωθυπουργό Γεώργιο Παπανδρέου.

Από αυτή τη θέση, και το διάστημα 1963 – 1965, σε στενή συνεργασία με τον Ι. Κακριδή, προώθησε μεταξύ άλλων τη δημοτική γλώσσα στην Εκπαίδευση, τον διαχωρισμό της Μέσης Εκπαίδευσης στις βαθμίδες Γυμνασίου και Λυκείου, τη μετάφραση της αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας στο γυμνάσιο κι ένα νέο σύστημα εισιτηρίων εξετάσεων στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα. Επιπλέον καθιέρωσε την δωρεάν εκπαίδευση με δωρεάν εγγραφή και δωρεάν χορήγηση βιβλίων ενώ μέχρι τότε οι γονείς ήταν υποχρεωμένοι να πληρώνουν φόρο εγγραφής και την αξία των βιβλίων αν ήθελαν τα παιδιά τους να παρακολουθήσουν το σχολείο. Τα μέτρα του Παπανούτσου τα κατάργησε η χούντα –εκτός της δωρεάν παιδείας-, επανήλθαν ωστόσο κατά την μεταπολίτευση με υπουργό παιδείας τον Γ. Ράλλη (κυβέρνηση Κ.Καραμανλη).

Ο Παπανούτσος άφησε πλούσιο συγγραφικό έργο, με δεκάδες βιβλία, όχι μόνο στα Ελληνικά, αλλά και στα Γερμανικά, τα Αγγλικά και τα Γαλλικά. Εργασίες του έχουν δημοσιευθεί σε πολλά επιστημονικά περιοδικά της Ευρώπης και της Αμερικής. Επιπλέον μετέφρασε δοκίμια του Καντ και του Χιουμ και, μαζί με τον Βασίλη Τατάκη, τους πλατωνικούς διαλόγους Φαίδων και Πρωταγόρας. Συνεργάστηκε με περιοδικά όπως τη «Νέα Εστία» και το «Συνεταιριστής» και αρθρογραφούσε κάθε εβδομάδα στην εφημερίδα «ΒΗΜΑ». Εκλέχθηκε βουλευτής Επικρατείας με την Ένωση Κέντρου (1974-1977) και το 1977 Επίτιμος Πρόεδρος της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών. Το 1980 εξελέγη τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών.

Από το 1975 που είχε πεθάνει η σύζυγος του, ο Παπανούτσος ζούσε μόνος στην Αθήνα, όπου και πέθανε, στις 2 Μαΐου 1982.