ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Παβλόφ 1849 έως 1936 (87)

Μην γίνετε καταγραφείς γεγονότων, προσπαθήστε να διεισδύσετε στο μυστήριο της προέλευσής τους.


ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ

Το πείραμα

Ο Παβλόφ είχε ξεκινήσει να μελετά τις συμπεριφορές των σκυλιών και συγκεκριμένα τη διαδικασία της πέψης όταν παρατήρησε πως όταν έβαζε κρέας κοντά στο στόμα τους όταν ήταν πεινασμένα, άρχιζαν να εκκρίνουν σάλιο. Αυτή η αντίδραση των σκυλιών στην εμφάνιση του κρέατος συνέβαινε αυτόματα χωρίς να χρειαστεί κάποια συγκεκριμένη εκπαίδευση. Γι’ αυτό αναφέρεται ως ανεξάρτητη αντίδραση και συνεπώς το κρέας ως ανεξάρτητο ερέθισμα. Ο Παβλόφ αποφάσισε να βάλει στη θέση του κρέατος ένα άλλο ουδέτερο ερέθισμα, ένα κουδούνι, το οποίο από μόνο του δεν προκαλούσε έκκριση σάλιου. Όταν συνδύασε ωστόσο το κουδούνισμα με την τροφή, χτυπώντας ένα κουδούνι όποτε τάιζε τα σκυλιά, μετά από κάποιο διάστημα, ο ήχος του κουδουνιού από μόνος του υποκινούσε την αντίδραση που κανονικά προκαλούσε η τροφή

Ο Ιβάν Πέτροβιτς Παβλόφ γεννήθηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1849 στη ρωσική επαρχία του Ριαζάν. Ο πατέρας του ήταν ιερωμένος και τον έστειλε σε εκκλησιαστικό σχολείο για να ακολουθήσει τον ιερατικό κλάδο, ωστόσο από νεαρή ηλικία ο Ιβάν Πέτροβιτς διαπίστωσε το ενδιαφερόταν του για την επιστήμη και παρά τις αντιρρήσεις του πατέρα του εγκατέλειψε την ιερατική σχολή και με ένα πιστοποιητικό απορίας έγινε δεκτός στο Πανεπιστήμιο της Αγίας Πετρούπολης. Αποφοίτησε με πτυχίο στην ιατρική και τη χημεία (1875) και συνέχισε στην Αυτοκρατορική Ιατρική Ακαδημία της πόλης όπου πήρε ειδικότητά στη φυσιολογία με μια εμβριθή μελέτη για τα νεύρα της καρδιάς. Συνέχισε τις σπουδές του στη Λειψία για να ειδικευτεί στην καρδιολογία και κατόπιν μετακινήθηκε στο Μπρεσλάου της Πολωνίας όπου εργάστηκε πάνω στη γαστρεντερική φυσιολογία. Οι έρευνες του από εκείνη την περίοδο είχαν σημαντική συμβολή στην εξέλιξη της γαστρεντερολογίας, καθώς έκανε σημαντικές ανακαλύψεις πάνω στην διαδικασία της πέψης. Από το 1881 είχε παντρευτεί ωστόσο κατά την πρώτη κοινή δεκαετία τους το ζευγάρι ζούσε μεγάλες περιόδους χωριστά λόγω ανέχειας, δεν είχαν χρήματα για δικό τους σπίτι και συνήθως φιλοξενούνταν εδώ και εκεί. Έκαναν 5 παιδιά ωστόσο, με το πρώτο να πεθαίνει αιφνιδίως στη παιδική ηλικία του ρίχνοντας σε χρόνια κατάθλιψη την μητέρα του.

Από το 1890 ο Παβλόφ εργάστηκε ως καθηγητής Φαρμακολογίας και Φαρμακευτικής και αργότερα, το 1895, ως καθηγητής Φυσιολογίας στην Ακαδημία Στρατιωτικής Ιατρικής. Το 1897 ίδρυσε το πρώτο εργαστήριο φυσιολογίας του οποίου ήταν επικεφαλής. Όταν δημοσίευσε τα δεδομένα των πειραματικών του διατάξεων και τις ανακαλύψεις του στη φυσιολογία του πεπτικού συστήματος («Μαθήματα επί της λειτουργίας των κυριότερων πεπτικών αδένων» - 1897), έγινε γνωστός σε όλη την επιστημονικής κοινότητα. Μεγάλοι σταθμοί της επιστημονικής του καριέρας ήταν οι ανακαλύψεις του γύρω από φυσιολογία της καρδιάς και τον έλεγχο της αρτηριακής πίεσης ωστόσο θα μείνει στην ιστορία κυρίως με το καινοτόμο πείραμά του για την εξαρτημένη μάθηση με το οποίο υπήρξε πρωτοπόρος στην πειραματική ψυχολογία και τον συμπεριφορισμό. Τιμήθηκε με το Νόμπελ Ιατρικής το 1904 και κατόπιν με μια σειρά από επαίνους και βραβεία όπως: μέλος της Ρωσικής Ακαδημίας Επιστημών από το 1907, επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Cambridge το 1912, γαλλικό Μετάλλιο της Τιμής το 1915.

Όταν ξέσπασε η Οκτωβριανή Επανάσταση, παρότι δεν ήταν κομμουνιστής, παρέμεινε στη χώρα εν αντιθέσει με πολλούς άλλους επιστήμονες που προτίμησαν να την εγκαταλείψουν. Πέρασε δύσκολα χρόνια μέσα στη μιζέρια και τη φτώχεια (ακόμη και τα χρήματα από το βραβείο Νόμπελ υποχρεώθηκε να τα δώσει στο κράτος) ωστόσο παρέμεινε πιστός στις έρευνες του με κάθε κόστος και κάθε θυσία, παραμελώντας ακόμα και την οικογένειά του. Όταν μια ομάδα φίλων του συγκέντρωσε ένα μικρό ποσό για να τον βοηθήσει επειδή η οικογένεια του υπέφερε από την ανέχεια, ο Παβλόφ το διέθεσε για την αγορά σκυλιών, απαραίτητων για τα πειράματά του! Σε επιστολή προς τον Λένιν είχε γράψει: «Δώστε μου ό,τι παίρνουν όλοι, όχι περισσότερο. Σκύλοι χρειάζονται. Σκύλοι. Η κατάσταση είναι φοβερή γιατί τρέχω μόνος μου στους δρόμους μέρα και νύχτα για να πιάσω σκύλους» (1919). Διαφώνησε ανοικτά με τις μαζικές διώξεις και εκτελέσεις του νέου καθεστώτος, ακόμη και διαμαρτυρόμενος εγγράφως στον Στάλιν, ήταν ωστόσο τόσο διάσημος που δεν τον πειράξανε.

Παρά τις δυσκολίες που συναντούσε στις μελέτες του, ο Παβλόφ εφάρμοσε τον παγκόσμιο νόμο του για την κλασική εξαρτημένη μάθηση βαθύτερα στην ψυχολογία, ασχολούμενος πια με την ψύχωση, την οποία και προσπάθησε να εξηγήσει στη βάση των εξαρτημένων αντανακλαστικών (θεωρώντας ότι βασίζεται στη λανθασμένη σύνδεση εξωτερικών και άσχετων ερεθισμάτων με τραυματικά γεγονότα). Παρέμεινε αφοσιωμένος στην έρευνα μέχρι την τελευταία κυριολεκτικά στιγμή, όταν πέθανε χτυπημένος από πνευμονία στις 27 Φεβρουαρίου 1936 στο Λένινγκραντ.