ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Μονταίν 1533 έως 1592 (59)

Μπορεί να είμαστε μορφωμένοι χάρη στη μόρφωση κάποιου άλλου, σοφοί ωστόσο μπορούμε να είμαστε μονάχα χάρη στη δική μας σοφία


ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ

Δοκίμια

«Ταλαίπωρη είναι η ψυχή που αγωνιά για το μέλλον». Ετούτο το σπουδαίο παράγγελμα αναφέρεται συχνά στον Πλάτωνα: «πράτειν σπουδαίο και γνώναι τα τε αυτού και ευατόν». Καθένα από τα μέρη αυτής της φράσης καλύπτει γενικά το χρέος μας στο σύνολό του, και με όμοιο τρόπο καλύπτει το ένα σκέλος καλύπτει το άλλο. Εκείνος που θα καλείτο να πράξει, θα έβλεπε ότι το πρώτο του μάθημα είναι τι γνωρίζει ο ίδιος και τι του ταιριάζει. Και όποιος γνωρίζει τον εαυτό του, δεν παίρνει πια τις ξένες πράξεις για δικές του, αγαπάει τον εαυτό του και τον καλλιεργεί πριν από όλα. Αρνείται τις επιπόλαιες ενασχολήσεις, καθώς και τις άχρηστες σκέψεις και σχεδιάσεις. Όπως η τρέλα που, όταν της χορηγήσουμε ό,τι επιθυμεί, δεν θα είναι ωστόσο ευχαριστημένη, έτσι η σωφροσύνη είναι ικανοποιημένη από το παρόν και ποτέ δεν δυσαρεστείται από τον εαυτό της…

Ο Μισέλ ντε Μονταίν ήταν Γάλλος στοχαστής και συγγραφέας, γνωστός κυρίως για τα δοκίμια του, ένα συγγραφικό είδος το οποίο ο ίδιος εφύηρε και ανέπτυξε. Γεννήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου του 1533 στο Μπορντώ και ήταν γόνος πλούσιας οικογένειας. Ο πατέρας του ήταν έμπορος που διατέλεσε δύο φορές δήμαρχος του Μπορντώ. Μέχρι τα 6 του ανατράφηκε από υπηρέτες που του μιλούσαν λατινικά και αρχαία Ελληνικά και αργότερα σπούδασε στο κολέγιο του Μπορντώ ενώ από το 1546 ξεκίνησε νομικές σπουδές στο πανεπιστήμιο της Τουλούζ. Το 1554 έγινε σύμβουλος του κοινοβουλίου του Μπορντώ παίρνοντας ενεργό ρόλο στις αποφάσεις της τοπικής διοίκησης. Το 1565 παντρεύτηκε την κόρη ενός άλλου μέλους του κοινοβουλίου με την οποία έκανε 6 κορίτσια από τα οποία κατάφερε να ενηλικιωθεί μόνο ένα, τα υπόλοιπα αρρώστησαν και πέθαναν από αρρώστιες της εποχής. Ο πατέρας του τον οποίο πάντα θαύμαζε για την ευρυμάθεια του και τους νεωτερισμούς του, πέθανε το 1568 αφήνοντας τον επικεφαλή της οικογένειας και κληρονόμο του μεγαλύτερου μέρους της τεράστιας περιουσίας τους. Εκείνη την εποχή υπήρχαν συνεχείς εμφύλιες συρράξεις μεταξύ καθολικών και διαμαρτυρομένων, ο ίδιος ήταν μετριοπαθής καθολικός και έκανε πολλές προσπάθειες ειρήνευσης των αντιμαχόμενων, γι αυτή του την στάση τιμήθηκε και από τις δύο πλευρές.

To 1571 ωστόσο, απογοητευμένος καθώς δεν καταλάγιαζαν οι αντιμαχίες, αποσύρθηκε στο κτήμα του Σατώ ντε Μονταίν για να αφιερωθεί στη μελέτη και την συγγραφή. Επηρεασμένος από τις αρχές του ορθολογισμού και με πρότυπο του αρχαίους έλληνες και ρωμαίους φιλοσόφους, ο Μονταίν κατέγραψε τις ιδέες και τις παρατηρήσεις του και δημιούργησε ένα νέο λογοτεχνικό ύφος, ένα συνδυασμό επιστημονικού και δημιουργικού πνεύματος, το δοκίμιο. Τα έργα του μεταβάλλονταν και εμπλουτίζονταν διαρκώς και καθ όλη την διάρκεια της ζωής του, με νέες ιδέες και απόψεις πάνω στον άνθρωπο και στην κοινωνία της εποχής. Το 1580 εξέδωσε τους δύο πρώτους τόμους των Δοκιμίων του και ταξίδεψε στο Παρίσι για να παρουσιάσει ένα αντίγραφο στον βασιλιά. Κατόπιν ξεκίνησε μια μακρά περιοδεία σε Γερμανία κι Ιταλία και το 1581, ενόσω βρισκόταν στην Ρώμη, πληροφορήθηκε πως εκλέχτηκε δήμαρχος του Μπορντώ, έτσι επέστρεψε στη Γαλλία και ανέλαβε τα καθήκοντά του σε μια πολύ δύσκολη περίοδο καθώς η πόλη βρισκόταν στη δίνη του θρησκευτικού πολέμου με τον φανατισμό των αντιμαχόμενων να οξύνεται αντί να καταλαγιάζει. Τα κατάφερε καλά και κατάφερε να επανεκλεγεί όμως το 1585 αποφάσισε να εγκαταλείψει το δημαρχείο και να επιστρέψει στο κτήμα του, όπως φαίνεται πως σε ορισμένες περιπτώσεις κινδύνευσε και χρειάστηκε να φυγαδευτεί σε διπλανά κτήματα καθώς στρατιώτες λεηλατούσαν την ύπαιθρο και τον είχαν στοχοποιήσει (και οι δύο θρησκευτικές παρατάξεις θεωρούσαν πως ανήκει στους αντίπαλους). Το 1588 δημοσιεύθηκε η πλήρης έκδοση των δοκιμίων με την προσθήκη ενός τρίτου τόμου. Πέθανε στις 13 Σεπτεμβρίου του 1592 στο κτήμα του.