Αδέλα Ζαμούδιο 1854 έως 1928 (74)
Εκεί στους ναούς που πρέπει να βασιλεύει η λατρεία,
Τι υπάρχει στο παρασκήνιο; Είτε κέρδος είτε ματαιοδοξία.
ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ
Από νεαρή ηλικία η Ζαμούδιο ξεκίνησε να γράφει ποιήματα και αργότερα άρθρα πάνω σε κοινωνικά θέματα, υπερασπιζόμενη κυρίως τις γυναίκες και τα παιδιά, σε μια κοινωνία η οποία στις αρχές του 20ου αιώνα κρατούσε στο περιθώριο τους ιθαγενείς και τις γυναίκες. Ένα από τα πρώτα της ποιήματα ήταν το «Γεννημένος άνδρας» με το οποίο καυτηρίαζε το γεγονός πως οι γυναίκες περιορίζονταν σε ασήμαντους ρόλους ανεξάρτητα από τις ικανότητές και την ευφυΐα τους. Στα άρθρα της προώθησε τις δημοκρατικές μεταρρυθμίσεις και τα δικαιώματα των γυναικών, διαμαρτύρονταν για τους περιορισμούς στην εκπαίδευση των κοριτσιών ζητούσε πολιτισμένους γάμους και διαζύγια. Συχνά έγραφε με το ψευδώνυμο Σολεδάδ (Μοναξιά) για να δείξει τη μοναξιά που ένιωθε σε μια καταπιεστική και άδικη κοινωνία. Το 1903 ήρθε σε σύγκρουση και με την Εκκλησία καθώς καυτηρίασε με το ποίημα της «Quo Vadis» τη διαφθορά και την σκληρότητα του κλήρου. Δέχτηκε μεγάλες επιθέσεις ακόμη και από πολλές γυναίκες όταν έβγαλε τα θρησκευτικά από το πρόγραμμα σπουδών του σχολείου της με συνέπεια να κατηγορηθεί για αθεϊσμό και αναρχισμό. Ωστόσο κατάφερε να επηρεάσει τις γυναίκες των ανώτερων τάξεων ώστε να οργανώσουν ομάδες αμφισβήτησης των πατριαρχικών δομών.
Το έργο της άρχισε σταδιακά να έχει σημαντικό αντίκτυπο στην Βολιβιανή κοινωνία και το 1919 ιδρύθηκε υπό την επίδρασή της ο Πνευματικός και Καλλιτεχνικών Κύκλος Κορασίδων που άρχισε να εκδίδει το πρώτο φεμινιστικό περιοδικό στην χώρα. Υπό την επιρροή της έγιναν κάποιες μεταρρυθμίσεις που βελτίωναν τη ζωή των γυναικών, όπως η καθιέρωση του εργασιακού οκτάωρου και η νομιμοποίηση της πρόσβασης των γυναικών στην ανώτερη εκπαίδευση. Τα επόμενα χρόνια θα ιδρυθούν στη Βολιβία διάφορες φεμινιστικές οργανώσεις οι οποίες θα αλλάξουν τη θέση των γυναικών στην κοινωνία. Η Ζαμούδιο ίδρυσε το πρώτο δημόσιο σχολείο θηλέων στην πόλη της την Κοτσαμπάμπα καθώς επίσης και ακαδημία σχεδίου και ζωγραφικής για κορίτσια. Πέθανε το 1928.