ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ

Εμπειρίκος 1901 έως 1975 (74)

Στην εναρμόνισι της ηδονής ξεχνά κανείς τις μαστιγώσεις της βιοπάλης και της μοίρας.


ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ



ΑΠΟΣΠΑΣΜΑΤΑ

ΜΕΓΑΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΟΣ



Ο Ανδρέας Εμπειρίκος ήταν Έλληνας συγγραφέας, ποιητής και ψυχαναλυτής, εισηγητής του υπερρεαλισμού και της ψυχανάλυσης στην Ελλάδα. Γεννήθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου του 1901 στη Μπραΐλα της Ρουμανίας, ο πατέρας του ήταν εφοπλιστής με καταγωγή από την Άνδρο, η μητέρα του ήταν κόρη έλληνα και ρωσίδας, ο Ανδρέας περνούσε τα καλοκαίρια του στο χτήμα του θείου του στην Κριμαία. Τον επόμενο χρόνο μετά την γέννηση του η οικογένεια εγκαταστάθηκε στην Ερμούπολη της Σύρου και το 1908 στην Αθήνα. Ο Ανδρέας φοίτησε σε ιδιωτικά σχολεία και στη συνέχεια υπηρέτησε τη θητεία του στο ναυτικό. Γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου της Αθήνας, αλλά το 1920 έφυγε για την Λωζάνη, όπου ζούσε η μητέρα του μετά τον χωρισμό της από τον πατέρα του. Εκεί παρακολούθησε οικονομικά μαθήματα στο πανεπιστήμιο και τον επόμενο χρόνο, εγκαταλείποντας και πάλι τις σπουδές του, βρέθηκε στο Λονδίνο. Μέχρι το 1925 εργάστηκε στην οικογενειακή ναυτιλιακή στο Λονδίνο ενώ συγχρόνως σπούδασε φιλοσοφία και αγγλική φιλολογία. Το 1926 ανέπτυξε ενδιαφέρον για την ψυχανάλυση, πήγε στο Παρίσι για να ψυχαναλυθεί και να γίνει ψυχαναλυτής. Εκεί γνώρισε τον Αντρέ Μπρετόν ο οποίος τον εισήγαγε στον κύκλο των υπερρεαλιστών. Οι εμπειρίες του με τον υπερρεαλισμό, τον φροϋδισμό και τον κομουνισμό, μέσω των θεωριών των Μάρξ, Χέγκελ και Έγκελς, καθόρισαν την λογοτεχνική και ψυχαναλυτική του εξέλιξη. Επέστρεψε στην Ελλάδα το 1931 και εργάστηκε για κάποια χρόνια στις οικογενειακές επιχειρήσεις μέχρι που παραιτήθηκε παίρνοντας απόφαση να αφοσιωθεί στη λογοτεχνία και την ψυχανάλυση.

Στις 25 Ιανουαρίου του 1935 έδωσε διάλεξη «Περί σουρεαλισμού» στη Λέσχη Καλλιτεχνών, μίλησε για την ύπαρξη ενός νέου λογοτεχνικού ρεύματος που το υπεράσπιζε η Φροϋδική θεωρία και πρακτική «μπροστά σε ένα βλοσυρό κοινό που τον κοιτούσαν εχθρικά κι ειρωνικά», η κατακραυγή ήταν έντονη. Τον ίδιο χρόνο εξέδωσε την ποιητική του συλλογή «Υψικάμινος», με υπερρεαλιστικά ποιήματα, «βαρύ πλήγμα στην λυρική και ρομαντική ποίηση» έγραψε μια εφημερίδα, τόσο ο τύπος όσο και οι φιλολογικοί κύκλοι δεν σταμάτησαν να τον χλευάζουν. Παρά την κατακραυγή εκείνος συνέχιζε ακάθεκτος να γράφει και να ασκεί την ψυχανάλυση, αναγνωρισμένος από την «Διεθνή Ψυχαναλυτική ένωση», (μέχρι το 1951) την οποία είχαν υποδεχτεί εχθρικά οι ιατρικοί κύκλοι της εποχής. Μέχρι το 1939 ταξίδευε συχνά στην Γαλλία για να κρατάει επαφή με τους υπερρεαλιστές και το 1940 παντρεύτηκε την ποιήτρια Μάτση Χατζηλαζάρου με την οποία χώρισε το 1944. Συνελήφθη κατά την διάρκεια των δεκεμβριανών από τον Ο.Π.Λ.Α. αλλά κατάφερε να διαφύγει καθώς μεταφερόταν με άλλους συλληφθέντες. Στην διάρκεια της κατοχής έκανε στο σπίτι του λογοτεχνικές συγκεντρώσεις, το 1945 ξεκίνησε να γράφει το προκλητικό «Μέγας Ανατολικός» ενώ δημοσιεύτηκε η «Ενδοχώρα». Το 1947 παντρεύτηκε την Βιβίκα Ζήση με κουμπάρο τον Οδυσσέα Ελύτη και το 1948 πήρε μέρος στην πρώτη Ελληνική ψυχαναλυτική ομάδα. Το 1951 εγκατέλειψε την ψυχανάλυση, οι λόγοι παραμένουν άγνωστοι, υπάρχουν ωστόσο φήμες ότι δέχτηκε ασφυκτικές πιέσεις από άλλους ψυχαναλυτές λόγω των σχέσεων του με θεραπευόμενες καθώς και την αυτοκτονία ενός ασθενή του. Το 1962 ταξίδεψε στην Σοβιετική Ένωση με τον Ελύτη και τον Θεοτοκά ύστερα από πρόσκληση του συνδέσμου «ΕΣΣΔ-ΕΛΛΑΔΑΣ» με σκοπό την συνάντηση με πνευματικούς ανθρώπους. Ο Εμπειρίκος δεν έλαβε ούτε ένα βραβείο όσο ζούσε, ενώ θα το άξιζε με το παραπάνω, ειδικά για την «Ενδοχώρα». Πέθανε στις 3 Αυγούστου 1975, σε ηλικία 74 ετών, από καρκίνο του πνεύμονα. Μετά τον θάνατό του, εκδόθηκε για πρώτη φορά σε 8 τόμους, το προκλητικό μυθιστόρημα «Ο Μέγας Ανατολικός», το οποίο έγραφε από το 1945 ως το 1970.