Γουίτλεϋ Φίλις: Ζωή και Τέχνη

	ΑΡΧΙΚΗ ΣΕΛΙΔΑ Φίλις Γουίτλεϋ 1753 έως 1784 (31) Ο κόσμος είναι ένας αυστηρός δάσκαλος, η κατήφεια είναι λιγότερη επικίνδυνη από τα χαμόγελα και την κολακεία, είναι δύσκολο να κρατηθείς στο δρόμο της σοφίας. ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ
Ποιήματα «Ήταν ελεημοσύνη που με έφεραν από την παγανιστική μου γη, Δίδαξαν την αδαή ψυχή μου για να καταλαβαίνει ότι υπάρχει ένας Θεός, ότι υπάρχει ένας Σωτήρας επίσης: Κάποτε την λύτρωση ούτε ζητούσα ούτε ήξερα. Κάποιοι βλέπουν την μαύρη μας φυλή με περιφρονητικό βλέμμα, "Το χρώμα τους είναι διαβολική σφραγίδα ". Θυμηθείτε, χριστιανοί, Νέγροι, μαύροι όπως ο Κάιν, μπορούν να εξευγενιστούν και να ενταχθούν στην αγγελική κουστωδία.	Η Φίλις Γουίτλεϋ (Phillis Wheatley, 1753 ή 1754 - 1784) ήταν αφροαμερικάνα ποιήτρια, η πρώτη μαύρη γυναίκα που εκδόθηκαν ποιήματά της. Γεννήθηκε στη Δυτική Αφρική, πιθανότατα στη σημερινή Γκάμπια και όταν ήταν 7 ή 8 ετών απήχθη από δουλέμπορούς και πουλήθηκε το 1771 στη Βοστώνη. Ένα λεπτό κι ασθενικό κοριτσάκι, τυλιγμένο σε κουρέλια, αγοράστηκε για 10 δολάρια από την σύζυγο ενός μεγαλέμπορα. Την ονόμασαν Φίλις από το όνομα του πλοίου και της δώσαν το επίθετο τους. Η 18χρονη κόρη της οικογένειας δείχνοντας συμπάθεια για την μικρή τους δούλα της έμαθε ανάγνωση και γραφή. Η Φίλις επέδειξε μεγάλες ικανότητες και σε ένα χρόνο διάβαζε και εξηγούσε κομμάτια της Βίβλου. Στα 12 της έγραψε το πρώτο της ποίημα και στα 14 είχε ολόκληρη συλλογή ποιημάτων. Ενθουσιασμένη η κυρίας της θέλησε να τα εκδώσει όμως οι Βοστωνέζοι δεν μπορούσαν να πιστέψουν ότι μια μαύρη σκλάβα διέθετε αρκετό μυαλό ώστε να γράψει ποιήματα. Τον Οκτώβριο του 1772 η Φίλις υποβλήθηκε σε προφορική εξέταση από τα πιο επιφανή μέλη της κοινωνίας της Βοστώνης για να αποφανθούν αν όντως είχε γράψει τα ποιήματα η ίδια. Στην πραγματικότητα σε αυτή την ακρόαση δεν διακυβευόταν τόσο η πιστοποίηση του χειρόγραφού όσο η ιδέα της ανθρώπινης υπόστασης των μαύρων, τους οποίους μέχρι τότε θεωρούσαν βάρβαρους και απολίτιστους, ανίκανους για σκέψη και δημιουργία. Η ετυμηγορία της επιτροπής ήταν πως τα ποιήματα είχαν όντως γραφτεί από μια νέγρα σκλάβα από την Αφρική και τα ποιήματά της εκδόθηκαν, πρώτα στην Αγγλία όπου το κοινό έβλεπε με συμπάθεια την κατάργηση της δουλείας. Οι κριτικές ήταν εγκωμιαστικές δίνοντας βέβαια μεγάλη έμφαση στην καταγωγή και την ιστορία της συγγραφέως. Όλα τα φωτεινά μυαλά της εποχής τάχτηκαν στο πλευρό της. Ο Βολταίρος εντυπωσιάστηκε από τα ποιήματά της, ο Τζόρτζ Ουάσιγκτων και ο Βενιαμίν Φραγκλίνος ζήτησαν να την συναντήσουν, υπέρμαχοι της κατάργησης της δουλείας την κάλεσαν στο Λονδίνο για να την βραβεύσουν. Παρά την μεγάλη επιτυχία της παρέμεινε σκλάβα μέχρι που πέθανε η κυρία της το 1774. Την ίδια χρονιά παντρεύτηκε και έκανε 3 παιδιά από τα οποία 2 πέθαναν σε νηπιακή ηλικία. Ήρθε αντιμέτωπη με σοβαρά οικονομικά προβλήματα καθώς τα ποιήματα δεν απέφεραν έσοδα και το 1784 ο άνδρας της φυλακίστηκε για χρέη. Η κατάσταση για αυτήν έγινε ακόμη πιο δύσκολη και τελικά το 1787 πέθανε σε συνθήκες ακραίας φτώχειας. Λίγους μήνες μετά πέθανε παραμελημένο και το μοναδικό παιδί της που είχε επιζήσει.

Φίλις Γουίτλεϋ 1753 έως 1784 (31)

Ο κόσμος είναι ένας αυστηρός δάσκαλος, η κατήφεια είναι λιγότερη επικίνδυνη από τα χαμόγελα και την κολακεία, είναι δύσκολο να κρατηθείς στο δρόμο της σοφίας.

ΑΠΟΦΘΕΓΜΑΤΑ

Ποιήματα «Ήταν ελεημοσύνη που με έφεραν
από την παγανιστική μου γη,
Δίδαξαν την αδαή ψυχή μου
για να καταλαβαίνει
ότι υπάρχει ένας Θεός,
ότι υπάρχει ένας Σωτήρας επίσης:
Κάποτε την λύτρωση
ούτε ζητούσα ούτε ήξερα.
Κάποιοι βλέπουν την μαύρη μας φυλή
με περιφρονητικό βλέμμα,
"Το χρώμα τους είναι
διαβολική σφραγίδα ".
Θυμηθείτε, χριστιανοί, Νέγροι,
μαύροι όπως ο Κάιν,
μπορούν να εξευγενιστούν και να
ενταχθούν στην αγγελική κουστωδία.

Η Φίλις Γουίτλεϋ (Phillis Wheatley, 1753 ή 1754 - 1784) ήταν αφροαμερικάνα ποιήτρια, η πρώτη μαύρη γυναίκα που εκδόθηκαν ποιήματά της. Γεννήθηκε στη Δυτική Αφρική, πιθανότατα στη σημερινή Γκάμπια και όταν ήταν 7 ή 8 ετών απήχθη από δουλέμπορούς και πουλήθηκε το 1771 στη Βοστώνη. Ένα λεπτό κι ασθενικό κοριτσάκι, τυλιγμένο σε κουρέλια, αγοράστηκε για 10 δολάρια από την σύζυγο ενός μεγαλέμπορα. Την ονόμασαν Φίλις από το όνομα του πλοίου και της δώσαν το επίθετο τους. Η 18χρονη κόρη της οικογένειας δείχνοντας συμπάθεια για την μικρή τους δούλα της έμαθε ανάγνωση και γραφή. Η Φίλις επέδειξε μεγάλες ικανότητες και σε ένα χρόνο διάβαζε και εξηγούσε κομμάτια της Βίβλου. Στα 12 της έγραψε το πρώτο της ποίημα και στα 14 είχε ολόκληρη συλλογή ποιημάτων. Ενθουσιασμένη η κυρίας της θέλησε να τα εκδώσει όμως οι Βοστωνέζοι δεν μπορούσαν να πιστέψουν ότι μια μαύρη σκλάβα διέθετε αρκετό μυαλό ώστε να γράψει ποιήματα.

Τον Οκτώβριο του 1772 η Φίλις υποβλήθηκε σε προφορική εξέταση από τα πιο επιφανή μέλη της κοινωνίας της Βοστώνης για να αποφανθούν αν όντως είχε γράψει τα ποιήματα η ίδια. Στην πραγματικότητα σε αυτή την ακρόαση δεν διακυβευόταν τόσο η πιστοποίηση του χειρόγραφού όσο η ιδέα της ανθρώπινης υπόστασης των μαύρων, τους οποίους μέχρι τότε θεωρούσαν βάρβαρους και απολίτιστους, ανίκανους για σκέψη και δημιουργία. Η ετυμηγορία της επιτροπής ήταν πως τα ποιήματα είχαν όντως γραφτεί από μια νέγρα σκλάβα από την Αφρική και τα ποιήματά της εκδόθηκαν, πρώτα στην Αγγλία όπου το κοινό έβλεπε με συμπάθεια την κατάργηση της δουλείας. Οι κριτικές ήταν εγκωμιαστικές δίνοντας βέβαια μεγάλη έμφαση στην καταγωγή και την ιστορία της συγγραφέως. Όλα τα φωτεινά μυαλά της εποχής τάχτηκαν στο πλευρό της. Ο Βολταίρος εντυπωσιάστηκε από τα ποιήματά της, ο Τζόρτζ Ουάσιγκτων και ο Βενιαμίν Φραγκλίνος ζήτησαν να την συναντήσουν, υπέρμαχοι της κατάργησης της δουλείας την κάλεσαν στο Λονδίνο για να την βραβεύσουν. Παρά την μεγάλη επιτυχία της παρέμεινε σκλάβα μέχρι που πέθανε η κυρία της το 1774. Την ίδια χρονιά παντρεύτηκε και έκανε 3 παιδιά από τα οποία 2 πέθαναν σε νηπιακή ηλικία. Ήρθε αντιμέτωπη με σοβαρά οικονομικά προβλήματα καθώς τα ποιήματα δεν απέφεραν έσοδα και το 1784 ο άνδρας της φυλακίστηκε για χρέη. Η κατάσταση για αυτήν έγινε ακόμη πιο δύσκολη και τελικά το 1787 πέθανε σε συνθήκες ακραίας φτώχειας. Λίγους μήνες μετά πέθανε παραμελημένο και το μοναδικό παιδί της που είχε επιζήσει.